مدل‌سازی اثرات تغییر اقلیم بر پراکنش جغرافیایی کفتار راه‌راه (‏Hyaena ‎hyaena‏) در استان فارس ‏

نویسندگان

1 گروه مهندسی طبیعیت، دانشکده منابع طبیعی و ‏علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

2 علوم و مهندسی محیط زیست، گروه مهندسی ‏محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، ‏دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

doi
10.30473/eab.2025.72668.1969
چکیده

کفتار راه‌راه (Hyaena hyaena) یکی از گونه‌های مهم جانوری در استان فارس است که اطلاعات محدودی درباره تأثیر تغییر اقلیم بر زیستگاه‌های آن وجود دارد. در این پژوهش، اثرات تغییر اقلیم بر پراکنش جغرافیایی کفتار راه‌راه در استان فارس با استفاده از مدل MaxEnt موردبررسی قرار گرفت. با توجه به تهدیدهای اقلیمی پیش رو، این مطالعه به بررسی تغییرات در توزیع زیستگاه‌های مناسب این گونه در دو دوره زمانی حال حاضر و آینده (2070 میلادی) و تحت دو سناریوی اقلیمی SSP245 و SSP585 و مدل گردش عمومی MRI-ESM2-0 پرداخته است. در این پژوهش از چهار دسته متغیر محیطی شامل متغیرهای اقلیمی، تداخلات انسانی، توپوگرافی، و کاربری اراضی استفاده شد. نتایج نشان داد به‌ترتیب، دامنه سالانه دما، فاصله تا مناطق حفاظت‌شده، تغییرات فصلی بارندگی و کاربری اراضی (در مجموع با 4/73 درصد) بیش‌ترین سهم را در انتخاب زیستگاه مطلوب برای کفتار راه‌راه دارند. هم‌چنین نتایج حاصل از بررسی سطح مطلوبیت زیستگاه‌های کفتار راه‌راه نشان داد که در حال حاضر 1/19 درصد از زیستگاه‌های استان فارس به‌عنوان زیستگاه مطلوب کفتار راه‌راه می‌باشد که 3/21 درصد آن با شبکه مناطق حفاظت‌شده هم‌پوشانی دارد. با این حال، پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهند که در آینده، سطح زیستگاه‌های مناسب تحت سناریوهای SSP245 و SSP585 به‌ترتیب 27/14 و 56/15 درصد کاهش خواهد یافت. این نتایج بر لزوم تدوین برنامه‌های مدیریتی برای حفاظت از زیستگاه‌های کفتار راه‌راه در مواجهه با تغییرات اقلیمی تاکید می‌کند.