تحلیل انتقادی مبانی معرفتی پیتر وینچ در ارتباطات بینفرهنگی
نویسندگان
1 استاد مدعو، گروه مطالعات اجتماعی، مدرسه عالی علوم انسانی، جامعهالمصطفی،قم، ایران
2 استادیار فرهنگ و ارتباطات، گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
doi
10.22035/isih.2024.5157.4930چکیده
بنای علوم جدید بر فلسفههای مطلق و بنیادین یا به تعبیری ساخت فلسفههای مضاف، رویکردی است که جامعه علمی غرب در دهههای اخیر بهدنبال آن است؛ به نحوی که برتری و تفوق علمی خود را تا حدی مدیون امتدادبخشی آن فلسفههای مطلق در علوم جدید میداند. در این میان، پیتر وینچ از جمله افرادی است که توانسته با این امتدادبخشی با تأکید بر حوزه جامعهشناسی، این دانش را را فلسفهمند نماید. پرسش اصلی این مقاله این است که مبانی معرفتی پیتر وینچ در ارتباطات بینفرهنگی چیست؟ روش استفاده شده از نوع کیفی، با رویکرد تفسیری و با نگاه تحلیلیـانتقادی است. به عقیده وینچ از آنجا که قواعد لاجرم اجتماعیاند، برای فهم کنش دیگران و فرهنگهای گوناگون باید قواعد حاکم بر آن را درک کرد. او معتقد است فرازبان و فراقاعدهای که دربرگیرنده تمامی قواعد باشد وجود ندارد. وینچ معیارهای عقلانیت را برخاسته از صورتهای زندگی متکثر و بافت اجتماعی میداند و معیارهای عقلانیت را نیز متکثر و غیرقابلقیاس میداند. وینچ قائل است هر فرهنگی فقط معیارهای ارزیابی عقلانی خاص خود را دارد که تخطی از قواعد، عقلانیت را زائل میکند. از نظر او معیارها و قواعد تا به سطح اجتماعی ارتقاء نیابند، معیار محسوب نمیشوند. در واقع تأکید وینچ بر قواعد اجتماعی و انکار زبان خصوصی و رد عقلانیت فرافرهنگی است.