فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

معماری مساجد تاریخی ایرانی، به هویتی تداوم‌یافته در طول زمان دست یافته و با تغییر الگوهای فرهنگی و گرایش به مدرنیسم دچار گسست در هویت کالبدی شده­اند. مساجد در شهر کرمانشاه از دوره قاجار تا پهلوی منطبق بر سنت‌گرایی و در دوره معاصر با ویژگی‌های مدرنیسم ساخته­ شده­اند. هدف این پژوهش شناسایی گونه‌های مساجد کرمانشاه و بررسی تأثیر تغییر الگوهای فرهنگی بر معماری آنان می‌باشد. گردآوری اطلاعات میدانی و اسنادی و روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است. با مطالعه مساجد سنتی 8 مسجد دوره­ی قاجار و 4 مسجد دوره­ی پهلوی قابل‌بررسی می­باشند. با توجه به تنوع گونه­ها 7 مسجد انتخاب و بررسی شد. نتایج نشان داد که گونه‌های مساجد مجموعه­ای از کنش­های فرهنگی است که از طریق بازنمایی در کالبد، مفاهیم را منتقل می­کنند. مساجد قاجار عموماً دارای شبستان و از سه الگوی مساجد شبستانی حیاط­دار، مساجد حیاط­مرکزی­دار دارای حجره و ایوان و مساجد حیاط­مرکزی­دار دارای حجره تبعیت می­کنند. این تنوع در سبک، در دوره پهلوی کمتر شده و در این دوره مساجد شبستانی با حیاط مرکزی دارای حجره و ایوان و مساجد برونگرا مشاهده گردید. بسیاری از عناصر مساجد ازجمله ورودی، صحن، شبستان، محراب، مناره و... در مساجد دوره قاجار و پهلوی دیده شد که نشان‌دهنده حضور سنت‌گرایی در معماری این مساجد بوده است. تنوع فضاها و رنگ در تزئینات دوره پهلوی کم شده و مساجد به شیوه برونگرا ساخته شده­اند. مساجد معاصر برونگرا و به چهار گونه سنتی (محلی)، سنتی یا مرسوم، کلاسیک نوین اسلامی، معاصر یا مدرن التقاطی مشاهده گردید که در تمام این گونه­ها حضور مدرنیست مشاهده می­شود.