اثرات وابسته به زمان نیکوتین بر گلوکز، آلبومین، اوره، اسیداوریک سرم و ‏بافت‌شناسی کبد در ‏موش صحرایی

نویسندگان

1 گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه ‏تبریز، تبریز، ایران‏

2 گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه ‏تبریز، تبریز، ایران‏

3 گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه ‏تبریز، تبریز، ایران‏

4 گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه ‏تبریز، تبریز، ایران‏

5 گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه ‏تبریز، تبریز، ایران‏

doi
10.30473/eab.2025.72323.1965
چکیده

نیکوتین یک آلکالوئید طبیعی و عامل اصلی اعتیاد به دخانیات است. نیکوتین با اتصال به گیرنده‌های نیکوتینی استیل‌کولین (nAChRs) مغز را تحریک می‌کند، فشار خون و ضربان قلب را افزایش می‌دهد، سرعت متابولیسم را افزایش می‌دهد، اشتها را سرکوب می‌کند و وزن بدن را تنظیم می‌کند. نیکوتین باعث کاهش وزن، نشت آنزیم، پراکسیداسیون لیپیدی و استرس اکسیداتیو کبد می‌شود. برای بررسی زمانی اثرات نیکوتین بر عملکرد کبد روزانه نیکوتین (mg/kg 2) به‌صورت داخل صفاقی به موش‌ها تزریق شد. 40 نمونه خون در چهار مرحله زمانی، به‌عنوان چهار گروه مستقل، قبل از تزریق نیکوتین و 30 دقیقه، یک هفته و چهار هفته پس از اولین تزریق نیکوتین گرفته شد. گلوکز، آلبومین، اوره و اسید اوریک سرم با روش‌های استاندارد اندازه‌گیری شد. پس از چهار هفته تجویز نیکوتین، نمونه‌های کبد در محلول فرمالدئید 10 درصد تثبیت شدند و قطر ورید مرکزی، هپاتوسیت و سینوزوئید و ضخامت کپسول کبد اندازه‌گیری شد. تجویز کوتاه‌مدت و بلند مدت نیکوتین گلوکز و آلبومین سرم را کاهش داد. تجویز فوری، کوتاه‌مدت و طولانی‌مدت نیکوتین اوره و اسید اوریک سرم را کاهش داد. قطر سلول‌های کبدی و سینوزوئیدها پس از چهار هفته تجویز نیکوتین افزایش یافت. نیکوتین با مکانیسم‌های تنظیمی مختلف سنتز کبدی گلوکز، آلبومین، اوره و اسید اوریک را به‌صورت  وابسته به زمان کاهش می‌دهد. بررسی اثرات نیکوتین بر ژن‌ها و آنزیم‌های دخیل در متابولیسم کبد به‌روشن‌ترشدن مکانیسم‌های مولکولی اثرات نیکوتین کمک خواهد کرد.