بررسی وضعیت فلزات سمی خاک و ماهی‌ها در سواحل خلیج‌فارس از منظر ‏زیستی و حقوقی ‏‏(مطالعه موردی: بوشهر)‏

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ‏ایران

3 گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.30473/eab.2024.72070.1964
چکیده

این مطالعه به بررسی وضعیت فلزات سمی در خاک و ماهی‌های سواحل خلیج‌فارس، با تمرکز بر منطقه بوشهر می‌پردازد. هدف اصلی این پژوهش شناسایی و ارزیابی غلظت فلزات سنگین مانند سرب، کادمیوم، جیوه و آرسنیک در نمونه‌های خاک و ماهی‌های صیدشده از این منطقه است. با استفاده از روش‌های استاندارد نمونه‌برداری و آنالیز شیمیایی، داده‌های لازم جمع‌آوری و تحلیل شدند. با توجه به مقادیر به‌دست‌آمده از پنج ایستگاه در خاک‌های سواحل خلیج‌فارس غلظت فلزات سنگین، فلزات منگنز، روی، کروم و نیکل بیش از سایر فلزات به چشم می‌خورد. همچنین با بررسی میانگین نرخ فلزات سنگین در ماهی‌های سه ایستگاه خلیج‌فارس، غلظت فلزات آلومینیوم، روی، سرب، نیکل و مس بیش‌ترین مقادیر را به خود اختصاص داده‌اند. نتایج نشان‌دهنده وجود غلظت‌های بالای برخی فلزات سمی در خاک و ماهی‌ها بود که می‌تواند ناشی از فعالیت‌های صنعتی، کشاورزی و آلودگی‌های نفتی باشد. این یافته‌ها نگرانی‌هایی را در مورد سلامت اکوسیستم و ایمنی غذایی در منطقه بوشهر به وجود می‌آورد و ضرورت اقدامات مدیریتی و نظارتی برای کاهش آلودگی و حفاظت از منابع طبیعی را تأکید می‌کند. به‌طور کلی، فلزات سنگین در سطح بسیار کم برای بدن سمی هستند. آلومینیوم، سرب و کادمیوم و نیکل دارای درجه سمیت بالاتری هستند، لذا، افزایش این فلزات در بافت ماهیان به بیش‌تر از حد مجاز با مخاطرات زیادی همراه است. مکانیسم اصلی سمیت فلزات سنگین شامل تولید رادیکال‌های آزاد برای ایجاد استرس اکسیداتیو، آسیب به مولکول‌های بیولوژیکی مانند آنزیم‌ها، پروتئین‌ها، لیپیدها، اسیدهای نوکلئیک و آسیب DNA می‌باشد.