بررسی عملکرد فرمولاسیون‌های لیپوزومی حاوی اسانس میخک ساخته‌شده ‏به‌روش لایه نازک و ‏گرمایی در شرایط دمایی و ‏pH‏ مشابه دهان به منظور ‏کاربرد در تحقیقات بیماریهای دهان و دندان

نویسندگان

1 دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید ‏صدوقی یزد، یزد، ایران

2 گروه زیست‌فناوری، شرکت دانش بنیان ریز ‏زیست‌فناوران فردانگر، پارک علم و فناوری، یزد، ‏ایران‏

3 گروه علوم و فنون نوین پزشکی، دانشکده ‏پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات ‏درمانی شهید صدوقی یزد، ایران

4 گروه علوم و فنون نوین پزشکی، دانشکده ‏پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات ‏درمانی شهید صدوقی یزد، ایران

5 دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید ‏صدوقی یزد، یزد، ایران

6 گروه علوم و فنون نوین پزشکی، دانشکده ‏پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات ‏درمانی شهید صدوقی یزد، ایران

doi
10.30473/eab.2024.68281.1914
چکیده

با توجه به مشکلات استفاده از گیاهان دارویی در درمان بیماری­ها از جمله فراریت و اثرگذاری غیر هدفمند و نقش فناوری نانو در کاهش این چالش­ها، پژوهش حاضر با هدف دستیابی به فرمولاسیون نانویی حاوی اسانس میخک به منظور استفاده در تحقیقات دندانپزشکی انجام شد. چهار فرمولاسیون لیپوزومی حاوی اسانس میخک با استفاده از فسفاتیدیل کولین و کلسترول به­روش لایه نازک و گرمایی به­صورت جداگانه تهیه شد. بازده بارگذاری، اندازه، شاخص پراکندگی و پتانسیل زتا نانوذرت (با استفاده از زتا سایزر) سنجیده شد. در هر کدام از روش­های ساخت، فرمولاسیونی که شاخصه­های فیزیکوشیمیایی مناسبی داشت به منظور بررسی الگوی رهایش اسانس و شکل ظاهری نانوذرات(با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی)، انتخاب گردید. همچنین سمیت نانولیپوزوم‌های حاصل از فرمولاسیون­های منتخب، به روش MTT بر رده سلولی فیبروبلاست انسانی (HFF) سنجیده شد. بازده بارگذاری، اندازه ذرات و پتانسیل زتا برای فرمولاسیون منتخب حاصل از ­روش لایه نازک به ترتیب 57/50%، nm3/123 و mV6/18- بود و برای روش گرمایی به ترتیب 43/55%، nm4/121 و mV2/19- بود. رهایش اسانس از فرمولاسیونهای منتخب آهسته و پیوسته و وابسته به pH بود. نانولیپوزوم­های ساخته شده به­روش گرمایی نسبت به­روش لایه نازک سمیت کمتری برای رده سلولی HFF ایجاد نمودند. با توجه ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی مناسب نانولیپوزوم­های حاوی اسانس میخک و سمیت بسیار کم نانولیپوزوم­های ساخته شده به­روش گرمایی برای سلولهای سالم HFF، می­توان این نانو لیپوزومها را برای انجام تحقیقات بیشتر در حوزه بهداشت دهان و دندان پیشنهاد نمود.