فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیاست خارجی دولت آقای روحانی، عمدتاً از منظر گفتمانی و ادراکی، مورد مطالعه و تحقیق، قرار گرفته است. پژوهش پیش-رو، برخلاف این رویه، سعی نموده تا به ارزیابی سیاست خارجی ایران در دولت‌های یازدهم و دوازدهم، از جنبه عملکردی و کرداری و مبتنی بر «منافع ملی جمهوری اسلامی»(در معنایی موسّع)، بپردازد. برابر روندنگاری به عمل آمده، سیاست خارجی دولت روحانی با تمرکز بر انعقاد توافق هسته‌ای، حفظ و توسعه آن و در نهایت احیای این توافق(موسوم به برجام)، پی‌جویی شد. از این حیث، سیاست خارجی ایران در مقطع زمانی 1400-1392، به شش دوره قابل تقسیم است: 1) از آغاز کار دولت تا انعقاد «برنامه جامع اقدام مشترک»(برجام)؛ 2) از انعقاد برجام تا روی کار آمدن دولت ترامپ؛ 3) از روی کار آمدن ترامپ تا خروج آمریکا از برجام؛ 4) از خروج آمریکا از برجام تا شکست طرح اینستکس و مذاکرات با اروپا؛ 5) از شکست مذاکرات با اروپا تا پیروزی جو بایدن؛ 6) پیروزی بایدن و تلاش برای احیای برجام. بر این اساس، سوال این مقاله عبارت است از: «عملکرد سیاست خارجی دولت روحانی، تا چه حدی تأمین‌کننده منافع ملی ج.ا. ایران بوده است؟». یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد، «سیاست خارجی روحانی - به علت تک‌بعدی بودن و تمرکز زیاد بر مذاکرات هسته‌ای و عدم موازنه‌بخشی موفق (موازنه ناکافی) در سطوح داخلی و خارجی، پیش و پس از خروج آمریکا از برجام - موفق نشد تا سطح قابل قبولی از اهداف و منافع ملی ج.ا ایران را تامین نماید