آکوس؛ اتحادی مقوم امنیت منطقهای یا ائتلافی آشوبساز؟
نویسندگان
1 نویسنده مسئول: استادیار، گروه مطالعات منطقهای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه مطالعات منطقهای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
هرچند «اتحاد» از بعد نظری و بویژه تعاریف مربوطه، مقولهای مناقشهانگیز و مجادلهآمیز بوده؛ اما بیتردید هر نوع «فعالگرایی» در عرصه بینالمللی، ضرورت استقبال از همکاری، اتحاد و ائتلاف در دستورکار سیاستخارجی را پیش میکشد. بر این پایه، پیمان امنیتی آکوس که میان استرالیا، بریتانیا و ایالات متحده در سپتامبر ۲۰۲۱ منعقد شد، از یک سو ملهم و متأثر از بستر تاریخی طولانی از اشتراکات امنیتی، سیاسی و تمدنی میان این سه بوده؛ و از سوی دیگر، به عنوان پاسخی ابتکاری در مواجهه با کانونهای تهدید در منطقه آسیا – پاسفیک (بویژه چین) از سوی رهبران تلقی شده. در این نوشتار، بر مبنای روش پژوهش کیفی که از سازوکار توضیحی – تبیینی سود میبرد، پاسخیابی برای این پرسش مدنظر است که: اتحاد امنیتی میان سه دولت امریکا، بریتانیا و استرالیا درقالب پیمان آکوس (2021)، چگونه بر روند امنیتیسازی در منطقه آسیا – پاسیفیک تأثیرگذار بوده است؟ به نظر میرسد که پاسخ مربوطه در این فرضیه قابل تدقیق باشد که: پیمان آکوس به رغم برخورداری از ویژگیهای یک اتحاد امنیتی از جمله مشارکت حداکثری سه قدرت آنگلوساکسون بر محور همکاری هستهای و برخورداری از قابلیت فعالسازی و جذب دیگر اتحادهای امنیتی در منطقه، به دلیل نادیدهانگاری منطق ناظر بر منع اشاعه و دامن زدن به شرایط توازن تهدید، میتواند از طریق تضعیف قواعد ناظر بر منع اشاعه هستهای و تشدید مواضع تنشزای چین، منطقه را با بحرانهای جدید امنیتی مواجه نماید.
