تبیین نظری الگوی امنیت ملّی کشورها در جغرافیای سیاسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران.

doi
10.22034/igq.2024.477479.1948
چکیده

جغرافیای سیاسی علم مطالعه بُعد سیاسی فضاست و یکی از مهم‌ترین عناصر این بُعد، امنیت به طور عام و امنیت ملّی به طور خاص است. از آنجائی‌که جایگاه ضروری امنیت کشورها در استراتژی­های ملّی دولت‌ها مشهود است. از این‌رو بسترسازی ره­نامه­ی امنیت ملّی نیازمند طراحی الگوی مناسب برای ارزیابی میزان تحقق و نیز تحولات آن می­باشد. سوال اصلی پژوهش حاضر بدین­گونه صورت‌بندی شده است: طراحی الگو نظری جامع یا سازوکاری برای سیاست‌گذاری امنیت ملّی مبتنی بر رویکرد جغرافیای سیاسی چه ویژگی­هایی باید داشته باشد؟ هدف تحقیق به دنبال تبیین الگوی نظری جامع امنیت ملّی از منظر جغرافیای سیاسی است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی بوده و در ضمن آن تعداد نمونه از حجم جامعه­ی آماری مطلع 50 نفر انتخاب گردیده است که داده‌ها و اطلاعات گردآوری شده در مورد منطقی­سازی رابطه­ی بین اجزاء الگوی نظری امنیت ملی با استفاده از نرم­افزار لیزرل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته شد. در همین راستا به دو شیوه­ی قیاسی و استقرائی استنباط منطقی از الگو و روابط میان درون‌سطحی سه­گانه­ی الگو اقدام شده است. یکی دیگر از منابع گردآوری داده­ها و اطلاعات، به کارگیری اسناد علمی از مراجع کتابخانه­ای بود. یافته‌ها نشان می‌دهد که یک نوع همبستگی و ارتباط منطقی و معنادار در ارتباط شاخص‌های امنیت ملی نسبت به همدیگر وجود دارد. نتایج  پژوهش نشان می­دهد الگوی مورد نظر بیانگر سه سطح بنیادین اندیشه، سطح دوّم واسط در مکانیسم تصمیم و سطح سوّم اجراء با عوامل و شاخص‌های تجمیعی در الگوی امنیت ملّی از منظر جغرافیای سیاسی است.