تبیین نظری الگوی امنیت ملّی کشورها در جغرافیای سیاسی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران.
doi
10.22034/igq.2024.477479.1948چکیده
جغرافیای سیاسی علم مطالعه بُعد سیاسی فضاست و یکی از مهمترین عناصر این بُعد، امنیت به طور عام و امنیت ملّی به طور خاص است. از آنجائیکه جایگاه ضروری امنیت کشورها در استراتژیهای ملّی دولتها مشهود است. از اینرو بسترسازی رهنامهی امنیت ملّی نیازمند طراحی الگوی مناسب برای ارزیابی میزان تحقق و نیز تحولات آن میباشد. سوال اصلی پژوهش حاضر بدینگونه صورتبندی شده است: طراحی الگو نظری جامع یا سازوکاری برای سیاستگذاری امنیت ملّی مبتنی بر رویکرد جغرافیای سیاسی چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟ هدف تحقیق به دنبال تبیین الگوی نظری جامع امنیت ملّی از منظر جغرافیای سیاسی است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی بوده و در ضمن آن تعداد نمونه از حجم جامعهی آماری مطلع 50 نفر انتخاب گردیده است که دادهها و اطلاعات گردآوری شده در مورد منطقیسازی رابطهی بین اجزاء الگوی نظری امنیت ملی با استفاده از نرمافزار لیزرل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته شد. در همین راستا به دو شیوهی قیاسی و استقرائی استنباط منطقی از الگو و روابط میان درونسطحی سهگانهی الگو اقدام شده است. یکی دیگر از منابع گردآوری دادهها و اطلاعات، به کارگیری اسناد علمی از مراجع کتابخانهای بود. یافتهها نشان میدهد که یک نوع همبستگی و ارتباط منطقی و معنادار در ارتباط شاخصهای امنیت ملی نسبت به همدیگر وجود دارد. نتایج پژوهش نشان میدهد الگوی مورد نظر بیانگر سه سطح بنیادین اندیشه، سطح دوّم واسط در مکانیسم تصمیم و سطح سوّم اجراء با عوامل و شاخصهای تجمیعی در الگوی امنیت ملّی از منظر جغرافیای سیاسی است.