شناسایی و تبیین پیشرانهای کلیدی تأثیرگذار بر راهبرد امنیت ملی اسراییل در غرب آسیا برپایه سناریونگاری
نویسندگان
1 استاد روابط بینالملل، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
2 دانشآموخته دکترای علوم سیاسی و کاندیدای فوق دکترای روابط بینالملل دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
10.22034/igq.2026.547983.2092چکیده
منطقه خاورمیانه با توجه به جایگاه ژئوپلیتیکی خود، یکی از مناطق استراتژیک عمده در سطح جهانی محسوب میشود. در این چارچوب، دولت اسرائیل بهعنوان عامل مشترک تهدیدآفرین برای جهان اسلام و خاورمیانه عمل نموده و علاوه بر ایجاد فضای امنیتی تشنجآمیز در منطقه، به مثابه کانون اصلی تعارض در این مجموعه امنیتی قلمداد میگردد. هدف اصلی پژوهش حاضر، تبیین و شناسایی پیشرانهای کلیدی مؤثر بر راهبرد امنیت ملی اسرائیل در محیط خاورمیانه میباشد. پرسمان اساسی پژوهش چنین صورتبندی میشود که مهمترین پیشرانهای کلیدی تأثیرگذار بر راهبرد امنیت ملی رژیم صهیونیستی در منطقه خاورمیانه در افق زمانی 2035 کداماند؟ جهت پاسخ به سؤال پژوهش، با رویکردی آیندهپژوهانه از روش تحلیل اثرات متقاطع و سناریونویسی استفاده شده است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که از میان شانزده متغیر انتخابی، پنج متغیر در گروه متغیرهای بافتی قرار دارند، چهار متغیر در گروه متغیرهای دووجهی شناسایی شده است، پنج متغیر در گروه متغیرهای تأثیرپذیر هستند و یک متغیر نیز در گروه متغیرهای مستقل قرار گرفتهاند. در نهایت این سیستم دارای یک متغیر تنظیمی بهنام «ایجاد بستر امنیتی و تجهیز برنامههای نظامی و خرید از غرب» بوده و تنها عاملی است که صرفاً دارای بیشترین تأثیرگذاری بر سایر متغیرها را داراست.مبتنی بر یافتههای پژوهش، دو پیشران «عادیسازی روابط اعراب و اسرائیل» و «تجهیز برنامههای نظامی و خرید از غرب» بهعنوان محورهای اصلی با بیشترین عدمقطعیت انتخاب شده و چهار سناریوی «اتحاد استراتژیک»(مطلوبترین حالت برای اسرائیل)، «طوفان کامل»(سناریوی پارادوکسآمیز)، «قلعه تحت محاصره»(تداوم وضع موجود در شدیدترین حالت) و «رؤیای تباه»(بدبینانهترین و پرریسکترین حالت) قابلترسیم میباشند.
