مدلسازی خطر گزش افعی جعفری (‏Echis carinatus‏) تحت اقلیم حاضر و ‏آینده در ایران

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ‏تهران، تهران، ایران‏

2 گروه علوم جانوری، دانشکده زیست شناسی، ‏دانشگاه دامغان، دامغان، ایران‏

3 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه ‏تهران، تهران، ایران‏

4 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه حکیم ‏سبزواری، ایران‏

5 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ‏تهران، تهران، ایران‏

6 گروه تنوع زیستی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی ‏پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات ‏تکمیلی صنعتی و ‏فناوری پیشرفته کرمان، کرمان، ‏ایران‏

doi
10.30473/eab.2023.65397.1887
چکیده

مارگزیدگی یکی از مهم­ترین چالش­های سلامت و حفاظت است. شناخت مناطق با خطر مارگزیدگی بالا میتواند در مدیریت این چالش سلامت عمومی موثر باشد. اما تغییرات اقلیمی در حال تغییر الگوهای مکانی خطر مارگزیدگی است و سبب می­شود تا مدیریت آن پیچیده تر و دشوار تر گردد. در مطالعه حاضر مطلوبیت زیستگاه افعی جعفری (Echis carinatus) به عنوان شاخص خطر مارگزیدگی گونه افعی جعفری در نظر گرفته شد و نحوه تغییر مطلوبیت زیستگاه گونه تحت تاثیر تغییرات اقلیمی بررسی شد. برای مدل سازی مطلوبیت زیستگاه این گونه از رویکرد تجمیعی پنج روش مدل­سازی (مدل­های خطی تعمیم یافته، مدل­های سازشی تعمیم یافته، مدل­های درخت رگرسیونی افزایشی، مکسنت و جنگل تصادفی)  استفاده شد. همچنین تعداد روستاهای در معرض خطر گزش تحت شرایط اقلیمی حاضر و آینده تعیین شد. نتایج نشان داد، زیستگاه­های مطلوب گونه تحت تاثیر تغییرات اقلیمی از 472619 کیلومتر مربع به 584881 کیلومتر مربع افزایش خواهد یافت و در نتیجه روستاهای در معرض خطر گزش نیز در آینده از 70247 به 82881 افزایش خواهد یافت. مناطقی که در مطالعه حاضر با خطر مارگزیدگی بالا شناسایی شدند اولویت بالایی برای اجرای برنامه های آموزشی و توزیع پادزهر دارند. مدل­های مطلوبیت زیستگاه برای شناسایی مناطق با خطر مارگزیدگی بالا تحت تاثیر تغییرات اقلیمی در کشور مفید هستند و میتوانند برای مطالعه خطر گزش سایر مارهای سمی تحت تاثیر تغییرات اقلیمی نیز مورد استفاده قرار گیرند.