بررسی آثار برداشت بی رویه از آبهای زیرزمینی در استان فارس : مطالعه موردی دشت داراب
نویسندگان
1 استادیار اقتصاد کشاورزی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
2 استادیارمهندسی آب مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، شیراز
3 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت
doi
10.30490/aead.2018.60993چکیده
بیتوجهی به مدیریت آبهای زیرزمینی و برداشت بیرویه آب از سوی آببران آثار اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی گستردهای داشته است. استان فارس، به عنوان یکی از استانهایی که در تولیدات کشاورزی متکی به استفاده از آبهای زیرزمینی است، با این مسئله به صورت حادی روبهرو بوده است. با توجه به اهمیت موضوع در این مقاله، آثار اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی برداشت بیرویه آب در دشت داراب بررسی شد. در جمعآوری اطلاعات از دو روش اسنادی و پیمایشی استفاده شد. در روش پیمایشی با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای با نمونه 300 نفری از کشاورزان مصاحبه و پرسشنامه تکمیل گردید. افزون بر این، برای بررسی دقیقتر آثار کاهش سطح آب زیرزمینی بر کیفیت آب، نمونهای از آب چاهها مورد آزمایش قرار گرفت. برای رسیدن به اهداف مطالعه از روش " مقایسه قبل و بعد" استفاده شد. همچنین ارزیابی میزان افت سطح آبهای زیرزمینی در نتیجه برداشت بیرویه از آب با استفاده از هیدروگراف آبخوان آبرفتی دشت داراب و برآورد رگرسیون خطی بین ارتفاع تراز مخزن با سالهای زراعی صورت گرفت. چگونگی تغییرات کیفیت آب زیرزمینی در دشت مذکور نیز با بهرهگیری از کموگراف دشت داراب صورت پذیرفت. نتایج معادله رگرسیون خطی بین ارتفاع تراز مخزن و سالهای زراعی نشان دهنده افت شدید ارتفاع مخزن با شیب نسبتاً تند و منفی است. بر اساس نتایج، درآمد کشاورزان 91 درصد کاهش یافته است. ارزیابی آثار اجتماعی ناشی از افت سطح آبهای زیرزمینی از دیدگاه کشاورزان نشان داد که این مسئله در افزایش فقر،کاهش اشتغال و در نتیجه، افزایش مهاجرت نقش عمدهای داشته است.
