شناسایی و بررسی جایگاه آرایه‌شناسی ‏اعضای خانواده‎ ‎گورخرماهیان ‏Aphaniidae‏ ‏در حوضه اصفهان‎ ‎و سیرجان با استفاده از ‏ژن میتوکندریایی سیتوکروم اکسیداز ‏I

نویسندگان

1 کارشناس، گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 کارشناس، گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دکتری، گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.30473/eab.2023.60987.1850
چکیده

حوضه اصفهان و سیرجان با دارا بودن 18 گونه ماهی، تنوع نسبتاً مناسبی از ماهیان را در بین حوضه­های آبریز محصور ایران دارد. در مطالعات پیشین حضور یک گونه از خانواده گورخرماهیان Aphaniidae در این حوضه به ثبت رسیده بود. اما به‌تازگی گزارشی از حضور گونه­ Esmaeilius vladykovi براساس شواهد ریخت‌شناسی از این حوضه به ثبت رسیده است که نیاز به بررسی بیش‌تر دارد. به همین منظور با دستگاه الکتروفیشر و ساچوک از محل تیپ E. isfahanensis، E. vladykovi و حوض ماهی (جایی که حضور گونه جدید از آن گزارش شده است) نمونه برداری به عمل آمد. پس از استخراج DNA از نمونه­ها، ژن COI آن‌ها در دستگاه ترموسایکلر تکثیر و سپس تعیین توالی شد. در ادامه توالی‌های گونه‌های دیگر این خانواده از بانک ژن NCBI دریافت شد. سپس با استفاده از نرم‌افزار IQTREE بهترین مدل تکاملی انتخاب و درخت تبارشناسی ترسیم شد. نتایج حاصل از ترسیم درخت تبارشناسی نشان داد حداقل نُه گونه معتبر از خانواده گورخرماهیان در ایران حضور دارد. علاوه بر این با توجه به قرارگرفتن نمونه­های روستای حوض ماهی در خوشه نمونه‌های صیدشده از محل تیپ گونه E. vladykovi، حضور این گونه در حوضه اصفهان و سیرجان تأیید گردید. هم‌چنین با توجه تمایز ژنتیکی اندک مشاهده‌شده بین جمعیت حوضه مذکور و کارون، احتمال داده شد این گونه توسط مردم محلی به حوضه فوق منتقل شده باشد.