فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کنه تارتن دولکه‌ای Tetranychus urticae (Acari:Tetranychidae)، از مهم‌ترین آفات محصولات کشاورزی می‌باشد که دارای زادآوری بالا و توانایی ایجاد مقاومت به آفت­کش­های آلی را دارد. با توجه به افزایش آلودگی محیط زیست در اثر مصرف آفت­کش­های شیمیایی، کاربرد عصاره­های گیاهی به‌دلیل تأثیر حشره­کشی و کنه­کشی به­عنوان روشی جایگزین علیه کنه‌های آفت مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش برای تعیین ترکیبات شیمیایی عصاره میوه خیار تلخ و بررسی سمیت عصاره­های هگزانی و اتانولی آن روی بالغین کنه تارتن دولکه‌ای به‌صورت طرح کاملاً تصادفی در چهار تکرار همراه با شاهد به روش‌های سمیت تنفسی و تماسی و اثر دورکنندگی انجام شد. بعد از 24 ساعت مرگ‌ومیر کنه­ها بررسی شد. نتایج زیست­سنجی­ها نشان داد که با افزایش غلظت عصاره­های خیار تلخ میزان مرگ‌ومیر کنه تارتن دولکه‌ای و اثر دورکنندگی افزایش یافت. عصاره هگزانی خیار تلخ در غلظت 1000 میکروگرم بر سانتی‌مترمربع بیش‌ترین تلفات (56/75 درصد) را در سمیت تماسی داشت. عصاره اتانولی خیار تلخ در غلظت 1000 میکرولیتر بر لیتر هوا در کنه تارتن دولکه‌ای بیش‌ترین تلفات (89/79 درصد) را در سمیت تنفسی داشت. اثر دورکنندگی پنج ساعت بعد از کاربرد عصاره اتانولی خیار تلخ، با افزایش غلظت از 200 میکرولیتر، به میزان 80 درصد افزایش یافت. در عصاره میوه خیار تلخ 16 ترکیب مختلف شناسایی شد و مونوترپنوئیدهای لینالول­اکسید، لیمونن اکسید و 8- هیدروکسی­لینالول بیش‌ترین مقدار را داشتند. بنابراین می­توان عصاره اتانولی خیار تلخ را در غلظت­های بالا به‌دلیل داشتن مونوترپنوئیدها برای محافظت گیاهان به­ویژه محصولات زراعی در برابر کنه تارتن دولکه‌ای توصیه کرد.