مسأله نفوذ در حکومت و راهبرد مقابله با آن بر اساس تحلیل محتوای سوره منافقون
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، رشته معارف اسلامی، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیار، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
یکی از تهدیدات بقای حکومت دینی، فعالیت مخفیانه جریانهای نفوذی علیه آن است. شناخت روشهای نفوذ و شیوههای مناسب برای مقابله با آن برای حفظ ثبات سیاسی اهمیت زیادی دارد. یکی از عملکردهای منافقان در قرآن، نفوذ سازمانیافته در جامعه ایمانی است. گرچه قرآن موضوع منافقان را در سورههای متعددی بیان کرده است؛ اما سوره منافقون بهصورت جداگانهای به این جریان اختصاص یافته است. بررسی این سوره نشان میدهد موضوع محوری آن مربوط به عملکردهای خاصی از سوی این جریان و راهبرد مقابله با آن است. این جریان با استفاده از رخنه در مناصب حکومتی و مراکز تصمیمگیری، سوءاستفاده از مشکلات اقتصادی و تلاش برای جهتدهی به افکار عمومی، سعی کرده است مردم را از حمایت رهبری دینی دور کند و در نهایت با کمک گرفتن از قدرتهای خارجی، قدرت سیاسی را در مرکز حکومت دینی بهدست آورد. عدم آگاهی کافی جامعه از ماهیت اصلی آن و همچنین دوری از معنویت زمینه را برای فعالیت این جریان فراهم میکند. آنچه تحلیل محتوای سوره نشان میدهد 29 درصد جملات سوره به معرفی جریان نفوذ و 71 درصد آن مربوط به راهبردهای مقابله با آن است. این راهبردها در دو سطح حاکمیت و مردم موردتوجه قرار گرفته است. شناسایی این جریان، کنار گذاشتن آنان از مراکز قدرت، توکل به خدا و جایگزینی عناصر راسخ و مؤمن از جمله راهبردهای حاکمیت است. از طرف دیگر بازسازی معنویت و آخرتگرایی و حمایت اقتصادی از اقشار آسیبپذیر از وظایف جامعه ایمانی در این شرایط است.
