فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مناسبات هیدروپلیتیک متاثر از درهم‌تندگی مقیاس‌ها و به تبع بازیگران و کنشگران با اهداف و منافع ناهمسان قرار دارد. امنیت آب شرق ایران به شدت در پیوند با رودهایی است که از افغانستان سرچشمه می‌گیرند. در چند دهه گذشته رویکرد دولت‌های حاکم بر افغانستان، محدودسازی آب رودهای این کشور بوده است. پژوهش کاربردیِ حاضر با هدف ارائه سناریوهای فراروی مناسبات هیدروپلیتیک ایران و افغانستان از منظر درهم‌تنیدگی مقیاس‌ها نگارش یافته است. داده‌های مورد نیاز پژوهش با استفاده از روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی؛ گردآوری و با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای Micmac و Scenario Wizard تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان دادند در بُعد بازیگران؛ مقیاس ملی و متغیر نقش دولت افغانستان در رعایت حقابه ایران و در بُعد عواملِ تاثیرگذار؛ مقیاس جهانی و متغیر تغییر اقلیم، تاثیرگذارترین مقیاس و متغیر هستند. نتایج پژوهش نشان دادند هر چند سناریو وضعیت بحرانی در مناسبات هیدروپلیتیک ایران و افغانستان بر دیگر سناریوهای ممکن از منظر در هم‌تنیدگی مقیاس‌ها برتری دارد، اما ظرفیت‌های لازم در هر دو دولت وجود دارند تا بتوانند از گسترش دامنه بحران بکاهند.