شرحی بر بافت‌شناسی گنادهای جنسی بالغ ‏و مطالعه تمایز جنسیتی گنادی در ‏Bufotes ‎surdus annulatus ‎(Anura: Amphibian)‎

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، علوم پایه، بخش زیست‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران ‏

2 دانشیار، علوم پایه، بخش زیست‌شناسی، دانشگاه شیراز و عضو افتخاری ‏دانشگاه گلاسکو، اسکاتلند، بریتانیا

doi
10.30473/eab.2022.46729.1723
چکیده

Bufotes surdus annulatus گونه­ای اندمیک از ناحیه از استان فارس با استراتژی تولیدمثلی اختصاصی است که گونه مورد تهدید و در خطر انقراض گزارش شده است. مطالعه بافت‌شناسی گنادهای جنسی بالغ و مطالعه تمایز گنادی با هدف یافتن جزییات بیشتری از استراتژی تولیدمثلی انجام گرفت. در فصل تولیدمثلی تعداد 14 نمونه از جنس بالغ نر و ماده از نیریز استان فارس جمع‌آوری شد. گنادهای جنسی نر و ماده قبل و بعد از تخمک‌ریزی و اسپرم‌ریزی تشریح شدند مطالعات بافت‌شناسی بر روی آنها انجام گرفت. برای مطالعه تمایز گنادی، لاروها از مراحل 40، 42، 43،44 و 46 Gosner انتخاب شدند و اسلایدهای بافت‌شناسی تهیه شد. بافت‌شناسی گنادها در فرد بالغ در حال آمپلکسوس و درست قبل از تخمک ریزی و اسپرم‌ریزی نشان داد که از لحاظ بافت‌شناسی مشابه بافت گناد در وزغ (Bufotes viridis) بودند. در حالی‌که تعداد تخمک‌های بالغ و اسپرماتوزوآ به میزان قابل توجهی بعد از تخمک ریزی و اسپرم‌ریزی کاهش یافته بود، اما بعضی اووسیت‌های فعال و همچنین دسته جات اسپرماتید به‌ترتیب در تخمدان و بیضه قابل مشاهده بود. مطالعه بر روی ساختار ظاهری گنادها در مراحل اولیه تکوین گنادی نشان داد که ساختار ظاهری گناد در بین جنس نر و ماده قابل تشخیص نیست. در این گونه، مدل شبه تمایزی گناد تشخیص داده شد. گنادها در بالغین که از لحاظ ژنتیکی نر بودند مشاهده شد که بافت گنادی بعد از این‌که اووسیت‌ها در آن از بین رفتند به بیضه تمایز پیدا کردند.