استراتژی دفاعی رسول‌الله(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) علیه مشرکان در عصر هجرت؛ تبیین چرایی و نتایج آن

نویسندگان

1 استادیار، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

doi
چکیده

با حضور رسول‌الله(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) در مدینه و شروع عصر هجرت، چالش‌های متنوع و تهدیدات متراکمی علیه مسلمانان آغاز گردید. مشرکان مکه، در رأس مخالفین و از نیرومندترین دشمنان پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم)، اقدامات گسترده‌ای علیه مسلمانان تدارک دیدند. این مقاله درنظر دارد با اشاره به وضعیت دشوار و پیچیده عصر هجرت، به این موضوع بپردازد که رسول‌الله(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) در مواجه با تهدیدات و تحرکات مشرکان، چه استراتژی در پیش گرفتند. در این مقاله، با استفاده از متون تاریخی و به روش توصیف و تحلیل تاریخی، به بررسی موضوع پرداخته می‌شود.نتایج بررسی‌ها حکایت از آن دارد که پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) با توجه به تجربه 13 سال عصر بعثت و واقعیات سیاسی ـ اجتماعی حجاز، استراتژی اتخاذ کردند که براساس آن در برابر توطئه‌های مشرکان و متحدین آن‌ها، فعالانه و با قدرت حاضر شدند و در عرصه تحولات میدانی، با شناسایی فرصت‌ها و اقدام به‌موقع، ابتکار عمل را به‌دست گرفتند. برآیند استراتژی دفاعی مزبور، مهار توان رزمی و خصومت‌ورزی مشرکان، ارتقای موقعیت مسلمانان به جایگاهی برتر، مهم‌تر از آن، دفاع مؤثر و هوشمندانه از اجتماع نوبنیاد مسلمانان و تسهیل امر دعوت بود.