چشماندازی بر نقشآفرینی روسیه و ترکیه در لیبی؛ از رقابت تا همکاری
نویسندگان
1 نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری مطالعات منطقهای، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیار، گروه مطالعات منطقهای، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.
doi
چکیده
گذار از یک سیستم تکقطبی به یک نظام جهانی چندقطبی باعث میشود که تعداد بیشتری از کشورها درگیر جنگها و منازعات نیابتی بین قدرتهای بزرگ و قدرتهای منطقهای گردند. برخی از کشورها با بهکارگیری سیاست خارجی فعالانه در طول منافع قدرتهای بزرگ حرکت خواهند کرد و این مسأله به آنها امکان میدهد تا از منافع رقابت میان این قبیل کشورها در بازی قدرت، حداکثر استفاده را برده و استقلال ژئوپلیتیکی خود را حفظ کنند. با این حال، برخی دیگر از کشورها بهدلیل ضعفهای اقتصادی و سیاسی درگیر جنگ نیابتی شده و در این کشورها، منافع قدرت بزرگ بر منافع این قبیل کشورها تقدم مییابد و این مسأله بیثباتی و حتی جنگ را برای آنها بهوجود میآورد. یکی از مصادیق امروزی این گزاره، کشور لیبی است که در حال حاضر به صحنه درگیری و جنگ نیابتی میان قدرتهای بزرگ و منطقهای بدل شده است. سؤال اصلی این پژوهش آن است که در محیط جنگ داخلی لیبی دو کشور روسیه و ترکیه چه نقشی بازی کرده و بهدنبال چه منافعی هستند؟ مقاله آن است که دو کشور ترکیه و روسیه بهمثابه دو طرف رقیب در جبهه لیبی، تلاش دارند تا با استفاده از مدل سوریه به توافق و مذاکره برای کسب نفوذ و جایگاه بالاتر در آینده این کشور دست یابند. در ادامه، پژوهش به این نتیجه میرسد که بهرغم تلاشها برای توافق و اجرای مدل سوریه، مسأله لیبی با توجه به حضور و نفوذ کشورهای دیگری چون عربستان سعودی، امارات، مصر و کشورهای اروپایی، ابعاد پیچیدهتری داشته و توافق دو کشور ترکیه و روسیه اگرچه مهم بهنظر میرسد؛ اما به نتیجه و راهحلی برای ایجاد ثبات در لیبی ختم نخواهد شد. این مقاله با روشی توصیفی به جمعآوری دادهها پرداخته و درنهایت به تحلیل وضعیت پیچیده این کشور میپردازد.
