طرح راهبردی تأمین منافع ملی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس

نویسندگان

1 دکتری مطالعات امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

doi
چکیده

خلیج فارس مهم‌ترین خطه آبی منطقه است که علاوه‌بر ظرفیت‌های گوناگون فرهنگی، سیاسی و اقتصادی، با بهره‌مندی از منابع سرشار نفت و گاز، اهمیتی راهبردی در تعاملات بین­المللی دارد. برخی از تحلیلگران روابط بین‌الملل معتقدند که مهم‎ترین شرایط استمرار بقا و حضور فعال در عرصه‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللیِ کنونی، توجه به منافع ملی است. تأمین منافع ملی جمهوری اسلامی ایراندر خلیج فارس، نیازمند شناخت عوامل تأثیرگذار در این حوزه است .هدف اصلی پژوهش، ارائه طرح راهبردی تأمین منافع ملی جمهوری اسلامی ایراندر خلیج فارس است. طرح راهبردی تأمین منافع ملی جمهوری اسلامی ایراندر خلیج فارس، نیازمند شناخت ابعاد، مؤلفه‌ها و عوامل تأثیرگذار در این حوزه است.این پژوهش از نوع کاربردی توسعه­ای، روش آن موردی ـ زمینه­ای و حجم نمونه آماری پژوهش 54 نفر است. روش گردآوری اطلاعات، میدانی و کتابخانه­ای بوده که با تحلیل عمیق مبانی نظری، عوامل مؤثر بر منافع ملی ایران در خلیج فارس را احصا نموده، سپس در قالب پرسش‌نامه با استفاده از تحلیل­های کمی و کیفی به­صورت آمیخته نسبت به استانداردسازی و بومی‌سازی این عوامل در محیط عملیات مشترک اقدام شده است. براساس تجزیه و تحلیل به‌عمل‌آمده و با استفاده از ابزار  IFE و  EFE تعداد 93 عامل (25 قوت، 17 ضعف، 24 فرصت و 27 تهدید) شناسایی و سنجش شده و نهایتاً به روش SWOT راهبردها تدوین و نسبت به تعیین اولویت اجرایی آن‌ها با استفاده از روش  QSPM اقدام شده است. براساس نتایج تحقیق، برای تدوین طرح راهبردی تأمین منافع ملی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس تعداد 11 راهبرد احصا گردید و در انتها ﭘﺲ از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﻮاﻣﻞ دروﻧﯽ و ﺧﺎرﺟﯽ و مشخص‌شدن نقاط موجود و مطلوب، وضعیت موجود کشورمان در حوزه منافع ملی در خلیج فارس در ربع رقابتی ارزیابی شده است.