آسیب‌شناسی حوزه‌بندی انتخاباتی در ایران و ارائه الگوی بهینه؛ مورد: مجلس شورای اسلامی

نویسندگان

1 استاد جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشیار جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

4 دانشیار علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22034/igq.2024.162987
چکیده

سازماندهی سیاسی فضا دارای دو بعد تقسیمات کشوری و حوزه­بندی انتخاباتی است که در این میان حوزه ­ انتخابیه واضح‌ترین انعکاس فضایی مشارکت شهروندان در تصمیم‌گیری‌های سیاسی قلمداد می­شود. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش توصیفی– تحلیلی بوده و اطلاعات مورد نیاز این پژوهش در دو بخش کتابخانه­ای و میدانی(مصاحبه و پرسش‌نامه) جمع‌آوری گردیده است. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها علاوه بر تحلیل محتوای اسناد از روش AHP و نرم‌افزارهای Spss، Expert CHoice و Excell استفاده شده است. یافته­های پژوهش گویای آن است که نسبت نابرابر جمعیتی، تعدد زیاد شهرستان­ها و وسعت زیاد برخی از حوزه­های انتخابیه ، عدم انطباق با تقسیمات کشوری، کژحوزه‌بندی، رقابت‌های واجد سویه امنیتی و فقدان نهاد حوزه‌بندی، مهم‌ترین آسیب‌های حوزه‌بندی انتخاباتی در ایران به شمار می­روند. همچنین به منظور کاهش آسیب‌های فوق، الگوی بهینه حوزه‌بندی انتخاباتی در ایران با ترکیبی از سناریوهای بازتوزیع کرسی نمایندگی استان­ها، توجه به اقلیت‌های دینی، انطباق مرز حوزه‌های انتخابیه با تقسیمات کشوری، پیوستگی سرزمینی، ترسیم و تعیین حدود مرز حوزه‌های انتخابیه در استان‌ها بر مبنای وزن و سهم شاخص‌های اکتشافی پیشنهاد گردید.