تبیین مفهومی و اعتبارسنجی شاخصهای بازساخت در نواحی روستایی
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
doi
10.22059/jhgr.2023.353816.1008576چکیده
اصطلاح بازساخت روستایی به تغییر شیوههای فرآیندهای مختلف اجتماعی- اقتصادی و یا دگرگونی فرایندهای اقتصادی- اجتماعی نواحی روستایی یا بهنوعی به تغییر سـاختار کلـی شکل سازمانی، نهادهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در اثر عوامل بیرونی و درونی بسیاری اشاره نماید. با توجه به پیشینه محدود در این خصوص، تحقیق حاضر به دنبال شناسایی و اعتبارسنجی شاخصهای بازساخت روستایی از دیدگاه متخصصان و صاحبنظران این حوزه میباشد. در این راستا 5 بعد و 77 شاخص از طریق پرسشنامه محقق ساخته در قالب طیف لیکرت توسط 40 متخصص و خبره در حوزه مطالعات روستایی مورد ارزیابی قرار گرفت. بهمنظور اولویتبندی شاخصها بر اساس نظر کارشناسان در خصوص اهمیت ابعاد پنجگانه، آمارههای میانگین میانه، مد و ضریب تغییرات آنها محاسبه گردید. جهت ارزیابی میانگین نظرات اعضای هیئتعلمی و کارشناسان از آزمون تی تک نمونهای استفاده گردید که نتایج بیانگر اهمیت بیشتر بعد فضایی بازساخت با میانگین 14/4 درصد است. برای اعتبارسنجی و دستیابی به اجماع نظر متخصصان از تکنیک ویکور و برای مقایسة دیدگاههای دو گروه اعضای هیئتعلمی و کارشناسان نیز از آزمون منویتنی استفاده شد. بدین ترتیب که 23 شاخص از 77 شاخص، نامناسب تشخیص داده شدند. همچنین جهت مقایسه بین نظرات دو گروه اعضای هیئتعلمی و کارشناسان در خصوص شاخصهای بازساخت آزمون تی دو نمونه مستقل در سطح ابعاد و شاخصها گرفته شد که نتایج بیانگر تفاوت سازه بازساخت هم در سطح ابعاد و هم در سطح شاخصها در بین این دو گروه است. در نهایت پس از انجام مراحل مختلف محاسبات، شاخصها رتبهبندی شدند. در این راستا، شاخصی که بیشتر در بازساخت نواحی روستایی موردتوجه خبرگان بوده است، «بهبود رابطه اقتصادی روستا با شهرهای اطراف» مربوط به بعد فضایی است.