تبیین داده‌بنیاد پیمان ابراهیم با رویکرد ژئوپلیتیکی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 پژوهشگر و مدرس آینده‌پژوهی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران

doi
10.22034/igq.2024.446626.1846
چکیده

از مهم‌ترین تحولات ژئوپلیتیکی سال­های اخیر غرب آسیا، شکل­گیری پیمان ابراهیم است. این پیمان را می‌توان نقطه آغاز تحولات بنیادی در نظم منطقه‌ای غرب آسیا دانست که تأثیر بسزایی بر محیط سیاسی و امنیتی این منطقه خواهد داشت. بنابراین تبیین آن با رویکرد ژئوپلیتیکی ضروری است. ارائه پاسخ مناسب برای سؤال محوری «چیستی ابعاد و مؤلفه‌های پیمان ابراهیم از منظر ژئوپلیتیک» و ترسیم الگوی نظری پیمان، هدف اصلی پژوهش محسوب می‌گردد. در این پژوهش با روش «گراندد تئوری»، مفاهیم، مقوله‌ها، پیامدها و الگوی نظری پیمان از درون داده‌ها پدیدار و رویش پیدا کرده است. به‌منظور افزایش اعتبار و دقت فرایندها و یافته‌ها، از نرم‌افزار(MaxQDA) استفاده شده است. یافته­های این تحقیق، فرا مقوله‌های «عوامل شکل‌گیری» متشکل از 14 مقوله، «پدیده محوری» متشکل از 9 مقوله، «تسهیل­گر» متشکل از 8 مقوله، «موانع و آسیب‌ها» متشکل از 10 مقوله، «راهبردها و اقدامات اساسی» متشکل از 10 مقوله، «پیامدها» متشکل از 18 مقوله، «اهداف» متشکل از 12 مقوله و ارائه الگوی نظری پیمان ابراهیم هستند. در نهایت می­توان مهم‌ترین پیامدهای این پیمان را عدول برخی کشورهای عربی از آرمان فلسطین، تشدید مبارزات فلسطینیان و پویایی سیاست خارجی ایران در تعامل با همسایگان دانست.