واکاوی مبانی فقهی حمایت کیفری از حق امنیت شهروندان غیرمسلمان ذمی و مستأمن در سایه حکومت اسلامی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 نویسنده مسئول: دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه امام صادق (علیهالسلام)، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه فقه و حقوق، دانشگاه شهید مطهری (ره)، تهران، ایران
doi
چکیده
امنیت از موضوعات بسیار مهم و رایج حیات بشری از قرون گذشته تا به امروز بوده است که درزمره حقوق شهروندی قرار میگیرد و یکی از مهمترین حقوق شهروندی در اندیشه اسلامی، تأمین و تضمین امنیت حیات فرد است. غیرمسلمانان ذمی و مستأمن با قرارداد ذمه یا امان، تحت حمایت حکومت اسلامی قرار میگیرند و از حقوق شهروندی برخوردار میشوند. در حقوق اسلامی از حیات شهروندان مسلمان با شناسایی قصاص قاتل به قتل عمد، حمایت کیفری بهعملآمده است. حال این سؤال مطرح میشود آیا شهروندانی که مسلمان نیستند و براساس قرارداد ذمه یا امان تحت حمایت حاکمیت اسلامی قرارگرفتهاند، میتوانند از این حمایت کیفری برخوردار شوند؟ پاسخ فقیهان به این سؤال متفاوت است. مشهور فقیهان با لحاظ شرط تساوی در دین، قصاص قاتل مسلمان را برنمیتابند. درمقابل عدهای از فقیهان با استناد به اطلاقات ادله قرآنی چون «النفس بالنفس» نظریه حمایت کیفری از حیات اهل ذمه و مستأمن با قصاص نفس مسلمان در قتل عمد را میپذیرند. در این نوشتار با خوانش مجدد ادله مربوط، نظریه اخیر مورد تأکید قرارگرفته است.
