تحلیل تأثیر فناوریهای واقعیت افزوده و واقعیت مجازی بر فرآیند پرورش ایده در طراحی معماری با تأکید بر طراحی کیفیت فضاهای شهری
نویسندگان
1 دانشیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.
2 استادیار گروه معماری، واحد اسکو، دانشگاه آزاد اسلامی، اسکو، ایران.
3 دانشجوی دکترای معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.
4 استادیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2026.580707.4434چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فناوریهای واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و واقعیت ترکیبی در ارتقای کیفیت طراحی شهری تبیین سازوکار تأثیر این فناوریها بر فرآیندهای شناختی و خلاقانه طراحی انجام شد. رویکرد پژوهش کمی، از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و دادهها از طریق پرسشنامه جمعآوری و با استفاده از مدلیابی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفتهاند. در مدل پژوهش، واقعیت مجازی و واقعیت افزوده بهعنوان متغیرهای مستقل در نظر گرفته شدهاند. متغیرهای واقعیت ترکیبی، تجسم فضایی، تجربه غوطهور و تعامل طراحی بهعنوان سازههای میانجی، نقش انتقال اثر فناوریها به فرآیندهای خلاقانه طراحی را بر عهده دارند. همچنین خلاقیت در طراحی و پرورش ایده بهعنوان متغیرهای پیشبین نهایی در ارتقای کیفیت طراحی شهری در نظر گرفته شدهاند. براساس یافتههای پژوهش، واقعیت مجازی دارای اثر کل ۰٫۴۴ و واقعیت افزوده دارای اثر کل ۰٫۳۹ بر کیفیت طراحی شهری هستند که بخش مهمی از این تأثیر از طریق متغیرهای میانجی منتقل میشود. در میان متغیرهای مدل، خلاقیت در طراحی با ضریب مسیر ۰٫۵۳ قویترین اثر مستقیم را بر کیفیت طراحی شهری نشان داد، در حالی که تعامل طراحی نیز با ضریب ۰٫۴۲ نقش مهمی در بهبود فرآیند طراحی ایفا میکند. نتایج نشان داد که حدود ۰٫۷۳ از واریانس کیفیت طراحی شهری توسط متغیرهای مدل تبیین میشود که بیانگر قدرت تبیین مناسب مدل پژوهش است. به طور کلی، یافتههای این تحقیق نشان میدهد که بهکارگیری فناوریهای واقعیت توسعهیافته از طریق تقویت تجربه غوطهور، تجسم فضایی، تعامل طراحی و پرورش ایدههای خلاقانه میتواند به ارتقای کیفیت تصمیمگیریهای طراحی و بهبود کیفیت محیطهای شهری منجر شود.
