تبیین مولفه‌های علایق ژئوپلیتیک در روابط خارجی ایران و ترکیه

نویسندگان

1 استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانش آموخته دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

4 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22034/igq.2024.154013
چکیده

علایق ژئوپلیتیک جزء لاینفک منافع ملی هر دولت سرزمینی قلمداد می‌شود. با شناسایی مولفه‌های تاثیرگذار این مفهوم و میزان اثرگذاری آنها در روابط دوجانبه، می‌توان روابط خارجی بین کشورها را دقیق‌تر تجزیه و تحلیل نمود. روابط ایران و ترکیه در طول تاریخ متاثر از علایق ژئوپلیتیکی دو کشور در مقیاس‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی بوده است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی، و با استفاده از روش میدانی و کتابخانه‌ای به بررسی مولفه‌های علایق ژئوپلیتیک در روابط دو کشور پرداخته است. همچنین در بخش تجزیه و تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیات از آزمون T-Tet و در بخش رتبه‌بندی مولفه‌ها از آزمون فریدمن استفاده کرده است. نتایج پژوهش نشان داد که مولفه‌های علایق ژئوپلیتیک در روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران و ترکیه، در 8 بعد: سیاسی، جغرافیایی، ژئواکونومی، ژئوکالچری، ژئواستراتژی، فضای مجازی-رسانه‌ای، علمی-تکنولوژی و اکولوژی قابلیت طبقه‌بندی دارد. همچنین طبق رتبه‌بندی مولفه‌ها، مولفه جغرافیایی بیشترین و اکولوژیکی کمترین میزان اثرگذاری را در روابط دو کشور داشته است.