الزامات ژئوپلیتیکی توانمندسازی سواحل جنوب ایران: از منظر افزایش قدرت دریایی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه مراغه، دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیا، مراغه، ایران.

2 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیای سیاسی، تهران، ایران.

doi
10.22034/igq.2024.434363.1828
چکیده

ایران در زمره کشورهایی است که از موقعیت دریایی مناسبی برخوردار است و می­تواند از موهبت­های دریایی بهره­مند شود. موقعیت جغرافیایی ایران بین دریای خزر از سمت شمال، خلیج‌فارس و دریای عمان از سمت جنوب، موقعیت دریایی مناسبی برای ایران به ارمغان آورده است. ایران می­تواند با برخورداری از مزایای اقتصادی و دریانوردی تجاری، به ارتقاء جایگاه قدرت دریایی خود در عرصه منطقه­ای و فرامنطقه­ای کمک نماید. نوشتار پیش­رو در پی تببین الزامات ژئوپلیتیکی توانمندسازی سواحل جنوب ایران به عنوان پیونددهنده فضای داخلی به فضای بین­المللی است؛ امری که موجب ارتقاء قدرت دریایی کشور می­گردد. روش تحقیق مقاله مزبور با بهره­گیری از روش توصیفی و تحلیلی و استفاده از مطالعات کتابخانه­ای و اسناد مربوطه است. نتایج نشان می­دهد، عواملی همانند ماهیت برّی ایران و بی­توجهی تاریخی به سواحل جنوبی؛ ظرفیت جغرافیایی، ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی سواحل ایران(همانند: شرایط توپوگرافی و اقلیمی مناسب، سواحل طولانی، مجاورت با عرصه­های اقیانوسی، تسلط بر شبکه­های ارتباطی دریایی، ویژگی­های ترانزیتی پیوندی و امکان اتصال کشورهای شمالی و جنوبی به یکدیگر)؛ نقش سواحل جنوبی ایران بویژه سواحل مکران در قدرت دریایی و همچنین اهمیت دریا در اسناد بالادستی، می­تواند در تقویت سواحل و قدرت دریایی کشور مورد توجه بیش از پیش قرار گیرند. راهکارهای پیشنهادی باید متکی بر مواردی همانند وابسته­سازی سایر بازیگران منطقه­ای و فرامنطقه­ای به سواحل ایران و بهره­مند شدن از توسعه تکنولوژی دریایی در قالب یک استراتژی و دیپلماسی دریایی هوشمند به اجرا درآید.