اقتصاد سیاسی منابع طبیعی و آموزش؛ مطالعۀ تأثیر تغییر مدیریت رانت منابع طبیعی بر کیفیت آموزش
نویسندگان
1 استاد اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی دکترای اقتصاد، پردیس بینالمللی ارس، دانشگاه تهران، جلفا، ایران
4 استادیار اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22035/isih.2020.3468.3681چکیده
مطالعۀ حاضر در پاسخ به این سؤال انجام شده است که «آیا میتوان بخشی از تفاوت عملکرد نظام آموزش مدرسهای کشورهای برخوردار از منابع طبیعی را در آزمونهای استاندارد بینالمللی با توجه به چگونگی استفادۀ آنها از رانت منابع طبیعی توضیح داد؟» به این منظور، با معرفی شاخص «نسبت سهم رانت منابع طبیعی به سهم مالیاتها» به عنوان بازتابی از تأثیرات اقتصاد سیاسی منابع طبیعی به کنترل آثار تغییر در مدیریت رانت منابع بر کیفیت، کارایی و اثربخشی آموزش پرداخته شد. امتیازات آزمونهای استاندارد بینالمللی تیمز، پرلز و پیزا به عنوان سنجۀ کیفیت آموزش در نظر گرفته شد و رویکرد دادههای تابلویی و الگوی اثرات ثابت به عنوان روش متریک مطالعه مورد استفاده قرار گرفت. تأثیر متغیرهای توضیحی مدل بر امتیازات آزمون، در قالب یک تابع تولید آموزش برای 79 کشور منتخب در بازۀ زمانی 2015-1995 بررسی شد. یافتههای مطالعه نشان میدهد که اثر اقتصاد سیاسی منابع طبیعی بر کیفیت آموزش معنادار است و بنابراین، با افزایش سهم رانت منابع طبیعی در درآمدهای دولت، کیفیت آموزش کاهش یافته است. ضرائب تخمینزدهشده برای متغیر نسبت سهم رانت منابع به سهم مالیاتها، نسبت به فروض مختلف ناشی از حذف سایر متغیرهای توضیحی در اغلب موارد از استحکام برخوردار است و تأثیر منفی افزایش وابستگی اقتصاد به رانت منابع را بر کیفیت آموزش تأیید میکند.
