تحلیل روندهای تحقیقاتی در بازیابی تصاویر با استفاده از هستیشناسی
نویسندگان
1 گروه آموزشی علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 گروه آموزشی علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 گروه آموزشی علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
4 گروه پژوهشی سیستمهای اطلاعاتی موسسه ایرانداک.، تهران، ایران
doi
10.22054/jks.2025.85862.1718چکیده
با توجه به افزایش تصاویر دیجیتالی و دسترسی آسان به دوربینهای دیجیتال، پردازش و بازیابی تصویر به یکی از مهمترین زمینههای تحقیقاتی تبدیل شده است. ازاینرو هدف این مقاله بررسی روند تحقیقاتی در بازیابی تصاویر با استفاده از هستیشناسی است. جامعه آماری این پژوهش تمامی پژوهشهایی است که تا پایان سال 2024 در پایگاه اسکوپوس نمایه شده است که تعداد آنها 716 اثر است. برای تحلیل دادهها از نرمافزار اکسل، گفی، بیب اکسل، اس پی اس اس و برای ترسیم نمودار از نرمافزار ووس ویور، اکسل و اس پی اس اس استفاده شد. نتایج نشان داد کلیدواژه بازیابی تصاویر با فراوانی 572 در جایگاه اول قرار دارد. تحلیل همواژگانی به تشکیل شش خوشه منجر شد. زیرساختها و فناوریهای بنیادین بازیابی تصویر، تکنیکهای معنایی و تحلیل محتوای تصویر، یادگیری ماشین و کاربردهای هوشمند در بازیابی تصویر، وب معنایی و جستجوی مبتنی بر هستیشناسی، جنبههای مدیریتی و انسانی در بازیابی اطلاعات، بهبود کیفیت و پردازش پرسوجو در بازیابی تصویر. در میان مفاهیم موجود، برخی از آنها بیشترین تعداد استناد را دریافت کردهاند: مانند بازیابی تصویر، یادگیری ماشین، بینایی کامپیوتر، یادگیری عمیق، سیستمهای پایگاه داده، کتابخانههای دیجیتال، اینترنت، ورد نت، هوش مصنوعی، بازیابی اطلاعات. نمودار سلسله مراتبی چهار خوشه موضوعی بازیابی تصویر مبتنی بر معناشناسی، بازیابی هوشمند تصاویر با الگوریتم یادگیری، بازیابی معنایی تصاویر به کمک حاشیهنویسی، بازیابی هوشمند تصاویر تشکیل شد. نقشههای علمی روش مناسبی برای نمایش رشد روزافزون فعالیتهای علمی و سازماندهی ساختار فکری و علمی تشکیلدهندهی یک قلمروی موضوعی است