تحلیل ‌ژئوپلیتیکی روابط کشورهای شمال ‌اقیانوس ‌هند بر تدوین سیاست‌گذاری جمهوری اسلامی ‌ایران

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
چکیده

رفتار سیاسی ‌یک کشور در عرصه فرامرزی و جهانی، برگرفته از ژئوپلیتیک و اهداف معطوف به آن است. امروزه کشورهای ‌دنیا تلاش می‌کنند با بهره‌گیری از عوامل ‌ژئوپلیتیکی و سایر عوامل مؤثر بر قدرت ‌ملّی نسبت به اتخاذ سیاست‌گذاری‌های مناسب در راستای پیشرفت همه‌جانبه، اقدام نمایند. با توجه به تغییرات موجود در نظام بین‏الملل، ‌ایران نیز همگام با سیاست‌های جهانی، درصدد بازتعریف سیاسى و تبیین نقش و جایگاه منطقه‏اى و بین‏المللى خود است. بدون شک حفظ و ارتقاى چنین جایگاهى، تنها با ارائه هدفى‏ جدید و واگذارى به پارادایم جدید، یعنى دسترسى به یک قدرت منطقه‏اى،‏ امکان‏پذیراست. تبدیل شدن ‌ایران به یک هژمون منطقه‏اى البته نه به صورت مکانیکى و فیزیکى‏ و یا صرفاً ‌ایدئولوژیکى، بلکه به صورتى که بتوان از قدرت‏هاى رقیب در منطقه جلوتر رود، نیاز به برنامه‏ریزى جامعی دارد. پژوهش پیش‌رو با بهره‌گیری از روش تفسیری تحلیلی، در تلاش است تا با فرض وجود رقابت‌های گسترده بین قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در حوزه شمال اقیانوس هند، با توجه به نقش و عملکرد کشور ‌ایران در آب‌های اقیانوس هند، ابتدا به تبیین و تحلیل رابطه نقش ژئوپلیتیک شمال اقیانوس هند در تدوین سیاست‌گذاری‌های جمهوری اسلامی ‌ایران پرداخته و سپس به ابعاد گوناگون عوامل ژئوپلیتیکی در نقش‌آفرینی‌ ایران در‌ این منطقه، بپردازد و در نهایت به ارائه‌ی راهکار‌هایی برای بهبود عملکرد سیاست‌گذاری‌های جمهوری اسلامی ‌ایران در ‌این پهنه‌ی مهم بپردازد. در ‌این راستا، کشور‌ ایران با بسترسازی اجماع منطقه‌ای و جهانی، فرصت‌های جدیدی را برای تضمین منافع اقتصادی و امنیت ملی خود تولید می‌نماید.