نقش پروژۀ گاپ در هیدروپلیتیک حوضۀ آبریز رودخانههای دجله و فرات
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه میبد، یزد، ایران.
2 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
چکیده
امروزه آب به منزلۀ بقا و راه دستیابی به قدرت تلقی میشود. کشورهای بالادست رودخانههای بینالمللی به فکر مدیریت آبهایی هستند که از خاک آنها خارج میشود که پروژۀ گاپ در ترکیه نمونهای از این اقدامات میباشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و منابع اسنادی و کتابخانه در پی پاسخ به این سوال است که نقش پروژۀ گاپ در هیدروپلیتیک حوضۀ رودخانههای دجله و فرات چیست و استراتژی ترکیه از اجرای این طرح چست؟ نتایج مطالعه حاضر بر پایۀ رویکرد نظری هیدرورئالسیتی نشان میدهد که ترکیه بهعنوان کشوری هیدروهژمون در بالادست دو رودخانۀ فرامرزی دجله و فرات و با بکارگیری استراتژی یکجانبهگرا(خودتفسیری) در الگوی روابط هیدروپلیتیکی با سایر کشورهای حوضه باعث شده تا چالشهای هیدروپلیتیکی گوناگونی در ابعاد مختلف زیستمحیطی و اجتماعی ـ اقتصادی متوجه کشورهای پائیندست شود. لذا، تقویت دیپلماسی آب با رویکرد مصالحتآمیز در روابط هیدروپلیتیکی کشورهای منطقه، تغییر نگرش نظامی و امنیّتی به موقعیّت رودخانههای دجله و فرات به نگرش تعاملی و همکاری، اصلاح و توسعه روابط هیدروپلیتیکی کشورهای حوضه برای مذاکرات دو یا چندجانبه، تشکیل شورای هماهنگی حقوق آب در منطقه از مهمترین راهکارها در این مطالعه میباشد.
