شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش در سازمانها
نویسندگان
1 گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه عالمه طباطبائی، تهران،ایران.
2 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
3 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
10.22054/jks.2026.91481.1764چکیده
فرهنگ دانش مهمترین پیشران اجرای مدیریت دانش در سازمان است. عواملی متعددی بر این فرهنگ تأثیرگذار هستند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش در سازمانها انجام شده است. روش: پژوهش حاضر کاربردی است و با رویکرد کیفی اجرا شده است. برای شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش، از روش فرا ترکیب و رویکرد هفت مرحلهای بارسو و ساندلوسکی استفاده شده است. پس از تعیین پرسشها، پایگاههای اطلاعات علمی فارسی و انگلیسی بـا استفاده از واژگان و اصطلاحات کلیدی جستوجو و پژوهشهای این حوزه شناسایی و استخراج شدند. در مرحله دوم بر اساس ارتباط عنوان پژوهش با واژگان کلیدی و در مرحله سوم با مطالعه چکیده، 95 پژوهش شامل 82 مقاله (23 انگلیسی و 59 فارسی) و 13 پایاننامه انتخاب شدند. پس از مطالعه محتوای این پژوهشها، درنهایت 24 پژوهش شامل 16 مقاله (4 انگلیسی و 12 فارسی) و 8 پایاننامه کاملاً مرتبط با موضوع پژوهش استخراج شد و طی مراحل بعدی فراترکیب، عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش در سازمان شناسایی شدند. در گام بعد، این عوامل برحسب شاخصهای فراوانی، روزآمدی و ارتباط با فرهنگ دانش، امتیازدهی و اولویتبندی شدند. یافتهها: بر اساس یافتهها 47 عامل تأثیرگذار بر فرهنگ دانش شناسایی شدهاند، از میان این عوامل، 11 عامل به ترتیب امتیاز بهعنوان عوامل مؤثرتر بر فرهنگ دانش شناسایی و اولویتبندی شدند. این عوامل به ترتیب اولویت شامل: پاداش؛ حمایتگری؛ اعتماد؛ آموزش، یادگیری و توانمندسازی؛ خلاقیت و نوآوری؛ ارتباطات؛ رقابتپذیری؛ ثبات؛ جهتگیری عملکرد؛ رهبری و فناوری اطلاعات و ارتباطات است. نتیجهگیری: شناسایی و اولویتبندی 11 عامل که بیشترین تأثیر را بر فرهنگ دانش سازمانها دارند، به سازمانها در بررسی و شناخت وضعیت فرهنگ دانش خود و ارتقای آن کمک مؤثری میکند.