شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش در سازمان‌ها

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه عالمه طباطبائی، تهران،ایران.

2 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22054/jks.2026.91481.1764
چکیده

 فرهنگ دانش مهم‏ترین پیشران اجرای مدیریت دانش در سازمان است. عواملی متعددی بر این فرهنگ تأثیرگذار هستند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‏‌بندی عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش در سازمان‏‌ها انجام شده است. روش: پژوهش حاضر کاربردی است و با رویکرد کیفی اجرا شده است. برای شناسایی و اولویت‏‏بندی عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش، از روش فرا ترکیب و رویکرد هفت مرحله‏‏ای بارسو و ساندلوسکی استفاده شده است. پس از تعیین پرسش‏ها، پایگاه‏‏های اطلاعات علمی فارسی و انگلیسی بـا استفاده از واژگان و اصطلاحات کلیدی جست‏وجو و پژوهش‏های این حوزه شناسایی و استخراج شدند. در مرحله دوم بر اساس ارتباط عنوان پژوهش با واژگان کلیدی و در مرحله سوم با مطالعه چکیده، 95 پژوهش شامل 82 مقاله (23 انگلیسی و 59 فارسی) و 13 پایان‏نامه انتخاب شدند. پس از مطالعه محتوای این پژوهش‌‏ها، درنهایت 24 پژوهش شامل 16 مقاله (4 انگلیسی و 12 فارسی) و 8 پایان‏نامه کاملاً مرتبط با موضوع پژوهش استخراج شد و طی مراحل بعدی فراترکیب، عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش در سازمان شناسایی شدند. در گام بعد، این عوامل برحسب شاخص‏های فراوانی، روزآمدی و ارتباط با فرهنگ دانش، امتیازدهی و اولویت‌‏بندی شدند. یافته‌‏ها: بر اساس یافته‏‌ها 47 عامل تأثیرگذار بر فرهنگ دانش شناسایی شده‌‏اند، از میان این عوامل، 11 عامل به ترتیب امتیاز به‌‏عنوان عوامل مؤثرتر بر فرهنگ دانش شناسایی و اولویت‏‌بندی شدند. این عوامل به ترتیب اولویت شامل: پاداش؛ حمایتگری؛ اعتماد؛ آموزش، یادگیری و توانمندسازی؛ خلاقیت و نوآوری؛ ارتباطات؛ رقابت‏‏‌پذیری؛ ثبات؛ جهت‌‏‏گیری عملکرد؛ رهبری و فناوری اطلاعات و ارتباطات است. نتیجه‏گیری: شناسایی و اولویت‌‏بندی 11 عامل که بیشترین تأثیر را بر فرهنگ دانش سازمان‏‌ها دارند، به سازمان‌‏ها در بررسی و شناخت وضعیت فرهنگ دانش خود و ارتقای آن کمک مؤثری می‏کند.