رویکرد حق به شهر و تغییرات کاربری زمین شهری راهی به سوی شهر پایدار و عادلانه (مطالعه موردی:کلانشهر تهران)
نویسندگان
1 گروه پدافند غیرعامل، پژوهشکده دفاع، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران ، ایران ایران
2 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور یزد، ایران
doi
10.22059/jhgr.2023.349726.1008551چکیده
تغییرات کاربریزمینشهری در کلانشهرهای جهانسوم با مدیریت و برنامهریزی ناموفق به نفع مالکان و توسعهگران در حال اتفاق است و منجر به ناپایداری و ناعادلانه شدن فضای شهری شدهاست. مطالعات موجود بیشتر به نمایش فضایی تغییرات، علل، پیشرانها و فرایندها و ساختارهای این تغییرات پرداخته و کمتر این مطالعات با رویکرد تجویزگرایانه به راهحلی برای عادلانه و پایدار شدن این تغییرات پرداخته اند. هدف پژوهش حاضر ارائه مدل تجویزی مبتنی بر رویکرد حقبهشهر برای تغییرات کاربریزمینشهری در کلانشهرهای جهانسوم (مطالعهموردی:کلانشهر تهران) است که بتواند در طرحها و برنامههای شهری به صورت تجویزی، راهحلی برای آثار منفی تغییرات کاربری زمینشهری ارائه دهد. در این پژوهش مبتنی بر راهبرد کیفی، از روش تحقیق توصیفی - تحلیلی و برای گردآوری دادهها از روش اسنادی و کتابخانهای استفاده شدهاست. در ارائه مدل تجویزی از تحلیلمحتوای کیفی استفاده شده و تجویزهای مناسب از این رویکرد برای هرکدام از عوامل موثر بر تغییرات کاربریزمینشهری استخراج شده و با روش تحلیل تماتیک مدل تجویزی ارائه شده است. مدل تجویزی ارائه شده نشان میدهد که تجویزهای منبعث از رویکرد حقبهشهر برای عوامل و شاخصهای موثر بر تغییرات کاربریزمین میتواند از آثار کالاییشدن فضا کم کرده و شرایط را برای زایاشدن فضا مناسبتر کند و طی این فرایندها شهر به اجتماعیشدنفضا و افزایش قدرت اقتصادی بخشعمومی نزدیکتر میشود. تحقق این دو نتیجه شرایط را برای ایجاد شهری عادلانه و پایدار محیا میگرداند. مدل تجویزی ارائه شده با سیستم استنتاج فازی اعتبارسنجی شده که متخصصان اذعان داشتند که این مدل از لحاظ معیارهای مورد مطالعه از سطح قابلقبولی برخوردار است.
