ارزیابی مدیریت تحول در شورای عالی انقلاب فرهنگی: مطالعه موردی مصوبه سند تحول شورای عالی انقلاب فرهنگی

نویسندگان

1 استادیار گروه سیاست نوآوری و آینده‌نگاری، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران

2 دانشیار سیاست‌گذاری علم و فناوری، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران

3 استادیار مهندسی مکانیک، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران

4 استادیار، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران

5 استادیار، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران

doi
10.22034/rahbord.2025.535623.1834
چکیده

باتوجه به تأکید مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در حکم اعضای جدید شورای‌عالی انقلاب فرهنگی بر ضرورت تحول در این نهاد و تصویب سند تحول شورا در سال ۱۴۰۱، در این پژوهش با شناسایی محورهای اصلی تحول در شورا، وضعیت آن‌ها پس از اجرای سند مذکور بررسی و برای اصلاح و تکمیل مسیر پیشنهادهایی ارائه شده‌است. بدین‌منظور در این پژوهش پس از بررسی مصوبات مرتبط با تحول شورا، مصاحبه‌هایی با خبرگان انجام شده و نتایج با روش تحلیل محتوای کیفی تحلیل شده‌اند. درنتیجه ۹ محور تحولی شورا شناسایی شدند: (۱) جایگاه مصوبات شورای‌عالی در نظام حکمرانی، (۲) دامنه مأموریتی و سطح ورود شورا، (۳) توجه به کل چرخه سیاست، (۴) امتداد مصوبات در قوانین و مقررات، (۵) نسبت شورا با مجلس شورای اسلامی، (۶) نظارت بر عملکرد شورا، (۷) چیدمان ستادهای دبیرخانه شورا، (۸) فرآیند تعیین اولویت‌ها و دستورکارگذاری، (۹) نسبت شوراهای وابسته و دبیرخانه. تحلیل وضعیت این محورها نشان می‌دهد که تحول در شورای‌عالی نیازمند توجه همزمان به دو هدف ارتقای کارایی و اثربخشی در سه‌بعد جایگاه و مأموریت شورای‌عالی، ساختارها و فرآیندهای داخلی و ارتباطات نهادی، است. برای ارتقای کارایی، ضروری است جایگاه مصوبات شورا در نظام حکمرانی کشور، هماهنگی با مجلس شورای اسلامی، بازتاب متناسب مصوبات در قوانین و مقررات، و ساماندهی ساختاری ستادهای دبیرخانه و شوراهای وابسته مورد توجه قرار گیرند. در بعد اثربخشی، تمرکز بر راهبری اجرا و نظارت بر مصوبات، استفاده از ظرفیت نخبگانی صحن شورا برای تعیین اولویت‌ها، و ارتقای کیفیت دستورکارگذاری با استفاده از ظرفیت کارشناسی دبیرخانه، از اهمیت بالایی برخوردار هستند.