تحلیل زندگی روزمره زنان نسل Y در چارچوب جغرافیای سیاسی فضای مجازی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیارگروه ارتباطات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار گروه ارتباطات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استادیار گروه جامعه شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2026.581741.4442چکیده
این پژوهش با هدف «زندگی روزمره زنان نسل وای با توجه به حوزه عمومی سایبر» انجام شد. رویکرد مطالعه کیفی و ماهیت آن کاربردی است؛ روش تحقیق مبتنی بر نظریه دادهبنیاد. جامعه پژوهش شامل ۲۵ زن نسل وای با تنوع در وضعیت اشتغال، تحصیل و وضعیت تأهل است که بهشیوه نمونهگیری نظری هدفمند انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با نرمافزار MAXQDA در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید. در کدگذاری باز، ۴۸۳ کد مفهومی استخراج شد. در کدگذاری محوری، مقولاتی چون «هویت دیجیتال و خودارائهگری»، «سرمایه اجتماعی آنلاین و پیوندهای ضعیف/قوی»، «امنیت و حریم خصوصی»، «مدیریت زمان و فرسودگی دیجیتال»، و «توانمندسازی حرفهای و کارآفرینی پلتفرمی» شناسایی شد. در کدگذاری انتخابی، پدیده محوری «درآمیزی فضای سایبر با روزمرگی جنسیتمند زنان نسل وای» استخراج شد. یافتهها نشان دادند شرایط علی (نفوذ گوشیهای هوشمند، منطق الگوریتمی پلتفرمها)، شرایط زمینهای (هنجارهای فرهنگی-خانوادگی، فرصتهای شغلی و آموزشی)، و شرایط مداخلهگر (سواد رسانهای دیجیتال، حمایت شبکههای نزدیک) در شکلگیری و جهتدهی این پدیده مؤثرند. پیامدها شامل «افزایش دسترسی و توانمندسازی»، «تجربه نظارت و خودسانسوری»، «تکهتکه شدن زمان و توجه»، و «بازتعریف تعلق و روابط اجتماعی در بستر پلتفرمها» بود. در نهایت، راهبردهایی چون ارتقای سواد رسانهای و سلامت دیجیتال، تقویت سیاستگذاری پلتفرمی حساس به جنسیت، و توانمندسازی شبکههای حمایتی پیشنهاد شد.