راهبردهای تحقق دیپلماسی علمی از طریق جذب دانشجویان بینالمللی: تحلیل چالشها و فرصتهای برنامه هفتم توسعه ایران
نویسندگان
1 گروه سیاست علوم و تحقیقات. مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور
doi
10.22034/rahbord.2025.543437.1854چکیده
زمینه و هدف: دیپلماسی علم و فناوری به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی توسعه در قرن حاضر، نقش محوری در پیشبرد اهداف علمی و سیاسی کشورها ایفا میکند. جذب دانشجویان بینالمللی به عنوان یکی از محورهای اساسی این حوزه، در برنامه هفتم توسعه ایران با هدف افزایش تعداد دانشجویان خارجی به 320 هزار نفر مورد تأکید قرار گرفته است. این پژوهش با هدف شناسایی چالشهای اصلی در مسیر تحقق این هدف و ارائه راهبردهای عملیاتی انجام شده است.روش: این مطالعه با رویکرد ترکیبی و بر مبنای دو روش اصلی : مطالعه اسنادی شامل تحلیل برنامههای توسعه کشور، قوانین و مقررات ، و منابع علمی؛ پانل خبرگان شامل 15 متخصص از مدیران امور بینالملل دانشگاهها، اعضای هیئت علمی، و کارشناسان . چارچوب نظری پژوهش بر نظریه بینالمللیسازی آموزش عالی و دیپلماسی علم و فناوری استوار بود.یافتهها: نتایج نشان داد که وضعیت کنونی با 47,400 دانشجوی بینالمللی، فاصله قابل توجهی تا هدف تعیین شده دارد. چالشهای اصلی شناسایی شده در سه سطح دستهبندی شدند: بینالمللی (تحریمها، محدودیتهای مالی و بانکی، مسائل دیپلماتیک)، ملی (عدم هماهنگی نهادی، کمبود منابع مالی، ضعف زیرساختها)، و فروملی (محدودیتهای دانشگاهی، مسائل آموزشی و فرهنگی).نتیجهگیری: دستیابی به هدف 320 هزار دانشجوی بینالمللی مستلزم اتخاذ راهبرد جامع و چندسطحی است که شامل اصلاحات قانونی، توسعه زیرساختها، بهبود خدمات دانشجویی، تقویت بازاریابی بینالمللی، و ایجاد هماهنگی بیننهادی میباشد. پیشنهاد میشود برنامهریزی مرحلهای با تمرکز بر رفع موانع فوری در کوتاهمدت، توسعه ظرفیتها در میانمدت، و برندسازی در بلندمدت انجام شود.