کارایی تحریم‌های بین‌المللی در پرتو عملکرد رژیم کارگروه ویژه اقدام مالی (FATF)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشیار روابط بین‌الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

doi
10.22034/rahbord.2025.533923.1830
چکیده

تحریم‌های بین‌المللی در رژیم کارگروه ویژه اقدام مالی از ابزارهای تنبیهی صرف به سازوکارهای پیچیده تغییر رفتار دولت‌ها تحول یافته‌اند اما کارایی این نظام با چالش‌های ساختاری مواجه است. هدف این مقاله بررسی سازوکارها و عملکرد کارگروه ویژه اقدام مالی در کارآمدسازی تحریم‌های بین‌المللی است. پرسش محوری آن است که عملکرد کارگروه ویژه اقدام مالی تا چه اندازه بر کارایی تحریم‌های بین‌المللی اثرگذار است؟ این مقاله معتقد است که تبدیل تدریجی توصیه‌ها به الزامات حقوقی ضمن ایجاد مشوق‌ها و تنبیه‌های هدفمند، تغییر رفتار دولت‌ها را ممکن می‌سازد. این پژوهش با روش تحلیل کیفی اسناد کارگروه ویژه اقدام مالی، بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول (۲۰۱۲-۲۰۲۳) و مطالعه موردی ایران و پاکستان به این نتیجه رسیده است که وجود سازوکارهای ترکیبی (تبدیل توصیه‌های چهل‌گانه به قوانین الزام‌آور از طریق هماهنگی با IMF و بانک جهانی) و بهره‌گیری از ابزارهای تنبیهی (فهرست سیاه با پیامدهایی مانند محرومیت ایران از سوئیفت و افزایش ۴۰ درصد هزینه مبادلات) در کنار مشوق‌های اصلاحی توانسته است کارایی تحریم‌ها را افزایش دهند.