فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده تغییرات کاربری موجب تغییر مؤلفه‌های مختلف کیفیت زیستگاه و ساختار جمعیتی موجودات می‌شود. هدف از این مطالعه استفاده از ترکیب جوامع درشت بی مهرگان کف­زی برای بررسی اثرات فعالیت‌های انسانی مختلف از جمله کشاورزی، روستایی، مزارع پرورش ماهی، جنگل و منطقه شاهد (بالادست رودخانه) در طول رودخانه زرین گل، استان گلستان است. نمونه‌برداری از درشت بی‌مهرگان کف­زی به صورت ماهیانه در دو فصل (زمستان و بهار) 95-1394 و 9 ایستگاه (با توجه به کاربری‌های مختلف موجود در مسیر رودخانه) با نمونه‌بردار سوربر  (سطح 09/0 مترمربع) با سه تکرار صورت گرفت. در مجموع 1929 نمونه از بزرگ بی‌مهرگان کف‌زی شناسایی شدند که به 30 خانواده و 9 راسته تعلق داشتند. بیشترین فراوانی راسته متعلق به Ephemeroptera و Trichoptera در ایستگاه‌هایی 6، 7، 8 و 9 و راسته Diptera در دیگر ایستگاه‌ها در فصل بهار مشاهده شد. بیشترین مقدار شاخص تنوع شانون و غنای گونه‌ای مارگالف در ایستگاه‌هایی 6، 7، 8 و 9 (بالادست) به‌دست آمد. تجزیه­وتحلیل خوشه­بندی مربوط به ایستگاه‌ها و فصول مختلف سه گروه مجزا را نشان داد. نتایج نشان داد که تغییرات کاربری اراضی در طول رودخانه ناشی از فعالیت‌های انسانی موجب کاهش فراوانی و تنوع کفزیان (کاهش موجودات زنده حساس و افزایش ارگانیزم‌های مقاوم) می­شود.