مطالعه نقاط ضعف‌ و تهدیدهای توسعه جامعه مدنی در فرهنگ سیاسی ایران معاصر از دیدگاه کنش‌گران سیاسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران.

2 دکتری جامعه‌شناسی، استادیار گروه علوم اجتماعی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، ایران.

3 دکتری جامعه‌شناسی، دانشیار گروه علوم اجتماعی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران.

doi
10.22034/rahbord.2025.540629.1844
چکیده

هدف تحقیق حاضر شناسایی تاثیرات فرهنگ سیاسی ایران بر شکل‌گیری جامعه مدنی از دوره قاجار و نهضت مشروطه تا امروز بوده و از روش پیمایشی با استفاده از مدل SWOT جهت سنجش نگرش‌ کنش‌گران سیاسی نسبت به موانع، ضعف‌ها و تهدیدهای فرهنگ سیاسی ایران معاصر در راستای شکل‌گیری جامعه مدنی انجام شده است. گردآوری داده‌ها با پرسشنامه محقق ساخته حاوی گویه‌های سنجش نقاط ضعف و تهدیدهای فرهنگ سیاسی جامعه ایران معاصر، استفاده گردید. جامعه آماری پژوهش شامل دبیران کل و اعضای شورای مرکزی احزاب و تشکل‌های سیاسی دارای مجوز فعالیت از وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران هستند که بر اساس اعلام این نهاد تعداد آن‌ها در سال 1400 تعداد احزاب شامل 126 حزب و تعداد نمونه آماری شامل 92 نفر بوده است. از نمونه‌گیری تصادفی سیستماتیک جهت انتخاب اعضای نمونه آماری استفاده گردید. جهت تحلیل داده‌های تحقیق از مدل سازی معادلات ساختاری استفاده شد. بر اساس نتایج پژوهش، مهم‌ترین ضعف‌های توسعه جامعه مدنی شامل رواج دروغگویی در میان مردم، عدم رعایت کامل حقوق شهروندی توسط حاکمان، رواج آمریت و استبداد در رفتار مدیران، خوگرفتن مردم به رابطه‌مداری به جای ضابطه مداری، تمایل به حفظ فاصله با قدرت در میان مردم، برخورداری از روحیه چاپلوسی در مردم است و مهم‌ترین تهدیدهای توسعه جامعه مدنی شامل وجود فساد سیاسی، عدم تحمل نظرات مخالفان سیاسی، بی‌اعتمادی سیاسی مردم به حاکمان، برخورداری از روحیه اقتدارگرایی حاکمان، رواج روحیه انحصارطلبی در قدرت در میان مردم و حاکمان، رواج تجمل‌پرستی و مصرف‌گرایی در میان مردم می‌باشد.

کلیدواژه‌ها