فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جهان معاصر با ویژگی‌هایی همچون نوسان، عدم‌قطعیت، پیچیدگی و ابهام تعریف می‌شود که برنامه‌ریزی‌های ملی بلندمدت را با چالش‌های اساسی مواجه ساخته است. ایران نیز به‌واسطه قرارگرفتن در جبهه مقاومت، تقابل مستمر با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی، تحریم‌های چندلایه نفتی، بانکی و تجاری و همچنین مشکلات مزمن اقتصادی نظیر تورم ساختاری و کاهش ارزش پول ملی، بیش از بسیاری از کشورهای منطقه در معرض مخاطرات ناشی از عدم‌قطعیت قرار دارد. این وضعیت ضرورت بازنگری در روش شناسی تدوین سند چشم‌انداز ملی را آشکار می‌سازد. مبانی نظری پژوهش بر سه ستون حکمرانی تطبیقی، محیط آشوبناک و آینده‌پژوهی تاب‌آور استوار است که با مفاهیم مکمل حکمرانی تاب‌آور و مشارکتی تلفیق شده‌اند. روش تحقیق کیفی، توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی است که با بهره‌گیری از تحلیل اسنادی، محتوایی و تطبیقی، به بررسی اسناد ملی ایران، تجربه کشورهای منتخب و گزارش‌های نهادهای بین‌المللی پرداخته است.یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که روش شناسی تدوین سند چشم انداز 1430 برای ایران در سه سطح قابل تبیین است: در سطح ساختاری و نهادی، تشکیل شورای عالی آینده‌نگاری، مرکز آینده‌پژوهی راهبردی و واحدهای آینده‌پژوهی در وزارتخانه‌ها پیشنهاد می‌شود. در سطح محتوایی، شناسایی عدم‌قطعیت‌های کلیدی، طراحی سناریوهای واگرا و گنجاندن مفهوم تاب‌آوری در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و سایبری ضروری است. در سطح فرایندی، مشارکت عمومی و نخبگانی، همسوسازی بودجه‌ها و اسناد توسعه با چشم‌انداز و بازنگری دوره‌ای توصیه می‌گردد. همچنین، اولویت‌های محتوایی سند شامل خودکفایی راهبردی همراه با تعامل بین‌المللی، انسجام اجتماعی و سرمایه انسانی، توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و مدیریت منابع آب و تغییرات اقلیمی است.