نیازسنجی پهنههای شهری برای تقویت و گسترش فضای سبز با تاکید بر عدالت فضایی (مطالعه موردی: کلانشهر تهران)
نویسندگان
1 گروه مطالعات محیطی، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)، تهران، ایران.
2 دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/rahbord.2025.515861.1802چکیده
پراکنش پوشش گیاهی باید به تناسب گستره شهر و نیاز جمعیتی ساکن در مناطق آن باشد تا تراکم و سرانه فضای سبز موجب بهبود عدالت فضایی شود. هدف این پژوهش، اولویتبندی مناطق و محلههای شهر تهران به لحاظ نیاز به اقدامهای پشتیبان برای ایجاد فضای سبز است. نوع پژوهش، کاربردی و روش، توصیفی- تحلیلی بوده است. ابزارها شامل تصویر ماهوارهای، آمار جمعیتی و نرمافزار بوده است. پس از تهیه تصویر ماهوارهای مناسب و طبقهبندی آن مبتنی بر طبقهبندی شیگرای تصاویر ماهوارهای در نرمافزار Ecognition Developer، نقشه فضای سبز شهر تهران در سال 1403 بر اساس سبزینگی مبتنی بر شاخص نرمال شده تفاضل پوشش گیاهی (NDVI)، استخراج شد. سپس سرانه فضای سبز و تراکم فضای سبز به تفکیک پهنههای مورد بررسی با استفاده از تحلیل فضایی در نرمافزار ArcGIS استخراج و نقشهسازی گردید. در نهایت با تلفیق دو لایه اطلاعاتی (تراکم فضای سبز و سرانه فضای سبز)، پهنههای مدیریتی اولویتدار به منظور تقویت و گسترش فضای سبز تعیین شد. بر اساس یافتههای نیازسنجی لازم است ابتدا مناطق دارای درجه نیاز بالا (به ترتیب 10، 8، 17، 11، 12، 7، 14، 13، 9 و 19) مورد توجه و سرمایهگذاری قرار گیرد. محلههای نیازمند در مناطق مرفه و محلههای محروم در مناطق محروم باید در کانون اقدامات آینده قرار گیرند. نابرابری قابل توجه در سرانه و تراکم فضای سبز در مناطق تهران، نیاز مبرم به برنامهریزی راهبردی و خطمشیگذاری برای دستیابی به عدالت فضایی را برجسته میکند. توزیع مؤثر و عادلانه فضاهای سبز نیازمند خطمشیهای مبتنی بر داده متناسب با نیازهای محلی است.