فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در پروژه‌های کلان عمرانی و زیرساختی، پیچیدگی‌های فنی، مالی و قراردادی زمینه‌ساز بروز اختلافات حقوقی است که حل‌وفصل آن‌ها از طریق نهادهای داوری سنتی، به فرآیندهایی طولانی و پرهزینه منجر می‌شود. این پدیده، که در ادبیات حقوقی از آن به عنوان "قضایی‌سازی" یاد می‌شود، از کارایی داوری به عنوان یک مکانیسم حل‌وفصل جایگزین می‌کاهد. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد آینده‌پژوهی و با روش تحقیق کتابخانه‌ای و اسنادی، به تحلیل انتقادی وضعیت نهاد داوری در پروژه های زیر ساختی و عمرانی ایران می‌پردازد. چالش‌های کلیدی وضعیت فعلی نهاد داوری در ایران، شامل عدم تخصص داوران در مسائل میان‌رشته‌ای، رویه‌های فرآیندی سنتی و کند و محدودیت‌های قانونی در استفاده از داوری است. در حالی که نظام های داوری پیشرو جهانی در صنعت ساخت و ساز با اتخاذ رویکردی آینده نگر و مدرن بر پیشگیری از وقوع اختلاف از طریق مدل های فرآیندی و ابزارهای نوین تاکید دارند، نظام داوری ایران هنوز بر مبنای نگرش سنتیِ حل اختلافات پس از وقوع عمل می کند. این پژوهش تلاش می‌کند تا با پیش‌بینی تحولات آتی، پارادایمی را تدوین کند که داوری در پروژه های عمرانی و زیرساختی ایران را از یک مرجع صرفاً رسیدگی‌کننده به اختلافات، به یک مکانیسم استراتژیک مدیریت ریسک متحول سازد. این پارادایم نوین بر سه اصل بنیادین استوار است: داوری پیشگیرانه، تخصصی‌سازی داوران و کاربرد فناوری‌های نوین. نهایتاً، این پژوهش مبتنی بر نگرشی آینده پژوهانه، راهبردهای نوینی را برای دستیابی به یک نظام حقوقی کارآمد در زمینه ی داوری پروژه های عمرانی و زیرساختی ایران پیشنهاد می‌کند.