فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مشارکت اجتماعی، به عنوان فرآیندی آگاهانه، داوطلبانه و هدفمند، به معنای حضور فعال و تأثیرگذار افراد و نهادها در عرصه زندگی جمعی تعریف می‌شود. این پژوهش با هدف تحلیل راهبردهای مشارکت تشکل‌های مردمی و اجتماعی در مدیریت بحران ناشی از سوانح طبیعی در بازه زمانی سه دهه گذشته انجام شده است. روش این مطالعه، تحلیل محتوای کیفی متون و تحقیقات پیشین در این حوزه است. علی‌رغم وجود پژوهش‌های متعدد در زمینه مدیریت بحران و نهادهای اجتماعی، خلأ پژوهشی آشکاری در ادبیات نظام‌مند موضوع و ارائه یک الگوی جامع راهبردی احساس می‌شود. یافته‌های تحقیق، حاکی از استخراج چهارده مضمون (تم) اصلی است که در قالب سه فاز مدیریت بحران دسته‌بندی شدند: در فاز پیش از بحران:ایجاد ارزش‌های معنوی، آموزش فرهنگی، مشارکت نظری، مشارکت عملی و توسعه سرمایه اجتماعی و فرهنگی. در فاز حین بحران: برقراری ارتباطات مؤثر، ارائه خدمات مددکاری و توانبخشی، بسیج مشارکت اجتماعی، شناسایی متغیرهای جمعیت‌شناختی، تأمین منابع انسانی و تأمین امنیت و نیازهای اساسی.در فاز پس از بحران:مستندسازی و جمع‌آوری خاطرات جمعی، بهره‌گیری از رسانه‌های جمعی و شبکه‌های اجتماعی و بازسازی هویت اجتماعی. یافته‌ها نشان می‌دهد تشکل‌های اجتماعی با محوریت این راهبردها، می‌توانند نقشی حیاتی در ارتقای تاب‌آوری جامعه و مدیریت اثربخش تمامی مراحل بحران ایفا نمایند.