تبیین پارادایم‌های‌‌‌ رئالیسم و لیبرالیسم در مناسبات هیدروپلیتیکی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد مهندسی منابع آب، گروه مهندسی آبیاری و زهکشی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، البرز، ایران.

2 استادیار، گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
چکیده

 مسائل روزافزون هیدروپلیتیکی به یکی از مسائل راهبردی در روابط ‌بین‌الملل تبدیل شده‌اند. درخصوص آب­های فرامرزی، این مسائل به‌طور مستقیم تحت تأثیر مناسبات سیاسی و امنیتی بین دولت­ها قرار می‌‌گیرند که می­توانند راهبردهای سیاستی و امنیتی دولت­ها را تحت تأثیر قرار دهند. در طول تاریخ، پارادایم­های متفاوتی نسبت به مقوله مراودات هیدروپلیتیکی وجود داشته است که واکاوی آن‌ها از اهمیت بسزائی برخوردار است زیرا نمایان‌گر آن است که سیاست‌ها و راهبردهای اتخاذ شده در مناسبات هیدروپلیتیکی ریشه در چه نگرشی دارند، دارای چه نواقصی هستند و چگونه می­توانند بهبود یابند. این مقاله، با ماهیت بنیادی-نظری و روش توصیفی-تحلیلی به تبیین بازتاب پارادایم‌های رئالیسم و لیبرالیسم و نظریات آن‌ها در مناسبات هیدروپلیتیکی می‌پردازد. نتایج مطالعات نشان می­دهد به‌ دلیل وجود رابطه درهم‌تنیده‌ «سیاست، امنیت، هویت و آب»، تحلیل مناسبات هیدروپلیتیکی نیازمند فراپارادایمی اندیشیدن است زیرا هر پارادایم، تنها از زاویه­ای خاص به این مناسبات می­نگرد و انتخاب هر رویکرد می‌تواند تأثیر جدی بر نحوه تحلیل روابط و تبیین راهبردهای کشورها در مواجهه با مسائل هیدروپلیتیکی در نظام بین‌الملل داشته باشد.