الگوی حکمرانی اسلامی با تأکید بر عدالت و حقوق شهروندی

نویسندگان

1 دانشیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22034/rahbord.2025.489367.1754
چکیده

حکمرانی در اسلام فراتر از نیازهای مادی و روزمره است و هم‌زمان به نیازها و حقوق مادی و معنوی توجه می‌کند. در این راستا، سیاست سعادت‌گرا به‌عنوان الگویی برای حکمرانی، شامل تعاملات میان حکومت و شهروندان است و به‌عنوان بنیادی برای تحقق حکومت سعادت‌گرا عمل می‌کند. این پژوهش به بررسی مؤلفه‌های الگوی حکمرانی اسلامی بر مبنای عدالت و حقوق شهروندی در سیاست سعادت‌گرا پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که حکمرانی اسلامی، نیازهای مادی و معنوی را در راستای سعادت اخروی انسان تعریف می‌کند. بنابراین، حکومت باید نیازها و حقوق شهروندان را در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و مدنی تأمین کند. شهروندان نیز باید بر اساس تعامل حق و تکلیف، روابطی مبتنی بر اخوت و حسن ظن برقرار کنند و حکومت را در اجرای احکام شریعت یاری دهند. سیاست سعادت‌گرا در فقه سیاسی و منابع دینی تعریف شده است و حکومت سعادت‌گرا حکومتی است که بر مبنای احکام شریعت بنا شده و مطابق با نیازهای زمانه تغییر می‌کند. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به بررسی این مؤلفه‌ها پرداخته و پیشنهاداتی برای بهبود حکمرانی در جوامع اسلامی ارائه می‌دهد.