سناریوهای حکمرانی انرژی برای غلبه بر ناترازی انرژی وناپایداری محیط زیست در ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه حکمرانی انرژی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/rahbord.2025.497264.1766چکیده
این مقاله به بررسی ناترازی انرژی و روند آن تا سال 2040 در ایران پرداخته و اثر سناریوهای سیاستی مختلف را در کاهش ناترازی انرژی و آلودگیهای محیطزیستی ارزیابی میکند. نتایج نشان میدهد که بدون اصلاحات عمده در سیاستهای انرژی، ایران با چالشهای بزرگی در ناترازی انرژی و افزایش انتشار گازهای گلخانهای مواجه خواهد شد. با این حال، اعمال سیاستهای مؤثر مانند کاهش یارانههای سوختهای فسیلی، حمایت از انرژیهای تجدیدپذیر، و بهبود کارآیی انرژی میتواند بهطور کامل ناترازی انرژی را برطرف کند و به شدت انتشار آلایندهها را کاهش دهد. در این مطالعه با استفاده از مصاحبه با خبرگان و بررسی وضعیت ناترازی و دلایل آن در کشور چهار سناریو استخراج گردید و اثر آن بر ناترازی و انتشار آلایندهها تا سال 2040 تعیین شد و یک چارچوب سیاستی (سناریوی چهارم) پیشنهاد گردید. در سناریوی چهارم، حذف یارانههای انرژی و کنترل قیمتها، همراه با اقدامات بهرهوری انرژی، به کاهش رشد تقاضای انرژی کمک کرده است و با افزایش امکان سرمایهگذاری، در گذار به انرژیهای تجدیدپذیر کمک کرده است، این سیاستهای اصلاحی در بلندمدت (تا سال 2040) پتانسیل مزایای محیطزیستی بیشتری نسبت به کوتاهمدت از جمله کاهش دیاکسیدکربن تا 600 میلیون تن در سال دارند. با این حال، تحقق این مزایا به شرایط اقتصادی، سیاسی و فناورانه وابسته است و ممکن است تحت تأثیر عدم قطعیتهای جهانی تغییر کند. سناریوی چهارم میتواند با حل ناترازی انرژی، امنیت انرژی و پایداری محیطزیستی ایران را مشروط بر اجرای مؤثر سیاستها و مدیریت موانع احتمالی بهبود بخشد.