تحلیل راهبردی امنیت غذایی کشور بهروش SWOT-QSPM
نویسندگان
1 استاد دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، استاد وابسته دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیار دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 پژوهشگر دانشگاه توسعه اجتماعی رسالت، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/rahbord.2024.455053.1666چکیده
تأمین امنیت غذایی، کشاورزی پایدار و حفظ منابع طبیعی پایه (بهویژه آب و خاک) از موضوعات اساسی حکمرانی سرزمین هستند که با امنیت ملی گرهخوردهاند. با توجه به برنامههای پنجساله توسعه و سند چشمانداز بیستساله کشور، محدودیت منابع طبیعی پایه، تنوع اقلیمی و ظرفیتهای بالقوه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، ارتقای امنیت غذایی سرزمین با رویکردهای صرفاً فنی و مهندسی ممکن نیست، بلکه نیازمند خطمشیگذاری و حکمرانی خوب است. در این پژوهش مفهوم امنیت غذایی تبیین شده و سپس عملکرد دو ساله وزارت جهاد کشاورزی و دولت سیزدهم ارزیابی شدهاست. در این راستا از روش تحلیلی SWOT و ماتریس QSPM برای رتبهبندی راهبرد اصلی بهره گرفته شدهاست. در انتهای این پژوهش، پیشنهادهایی راهبردی برای بهبود شرایط امنیت غذایی ارائه شدهاست. بر اساس نتایج بهدست آمده از این تحلیل، در شرایط موجود کشور (بهلحاظ موجودی غذا، دسترسی به غذا و کیفیت و سلامت غذا)، میزان ضعف در حوزه امنیت غذایی بیش از میزان قوت است؛ در عین حال، وضع موجود کشور با فرصتهای مناسبی روبهرو است که باید با تدبیر عقلانی و بهرهگیری از رویکردهای حکمرانی از این فرصتهها به بهترین شکل استفاده نماید. تحلیل ماتریس SWOT نشان داد که سیاستهای محافظهکارانه، از جمله راهبردهای اصلی در جهت تأمین امنیت غذایی در کشور است و اولویت اجرای این سیاستهای محافظهکارانه از طریق تحلیل ماتریس QSPM با راهبرد ایجاد و تقویت خط مشی کلان و نظام حکمرانی خوب در حوزه کشاورزی از طریق بهره گیری از توان و ظرفیت مراکز علمی است.