راهبرد دریایی ایران در جنوب غرب آسیا و شمال اقیانوس هند

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.

2 دانشیار مدیریت آموزشی، دانشگاه علوم دریایی امام خمینی (ره)، نوشهر، ایران.

3 دانشیار روابط بین‌الملل، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 استاد روابط بین‌الملل، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/rahbord.2024.449939.1657
چکیده

جنوب غرب آسیا و شمال اقیانوس هند از مناطق مهم و استراتژیک جهان هستند که به‌ لحاظ ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک اهمیت بالایی دارند. آنچه که قابل توجه است جمهوری اسلامی ایران به ‌لحاظ دریایی از موقعیت مناسبی در این مناطق برخوردار ‌است. لذا، این موقعیت موجب شده ایران نسبت به مناطق جنوب غرب ‌آسیا و شمال اقیانوس هند بی‌تفاوت نباشد و تحولات مناطق مذکور را رصد کند. سوالی که در این پژوهش مطرح می‌شود این است که راهبرد دریایی ایران در جنوب غرب آسیا و شمال اقیانوس هند چیست؟ در پاسخ به این سوال نویسنده با تاکید بر روش تحقیق کیفی و روش توصیفی- تحلیلی بیان می‌دارد که باتوجه به سیاست‌های کلی توسعه دریامحور راهبرد دریایی ایران سلطه‌گرایانه نیست، بلکه راهبرد صلح‌گرایانه و همکاری‌جویانه می‌باشد. برای اجرایی‌سازی این راهبرد، ایران از دو فرصت حمل و نقل و انرژی برخوردار است که از این طریق اعتبار دریایی گسترش پیدا کرده و زمینه‌ساز قدرت دریایی برای کشور خواهد شد. با وجود این، از اصلی‌ترین اهداف رقبای ایران، در انزوا قرار دادن کشور است. آنان بدنبال این هستند تا جمهوری اسلامی از دو فرصت مذکور استفاده نکند تا کشور در تنگنای اقتصادی و عدم مقبولیت جهانی قرار بگیرد و در نهایت این امر موجب کاهش حضور ایران در دریا می‌شود. همچنین، عرصه را برای سایر نیروهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای فراهم می‌کند. بنابراین، راهکار حضور قدرتمند ایران در دو بخش حمل و نقل و انرژی از طریق فعال کردن بندر چابهار و توجه به نیازهای انرژی منطقه و فرامنطقه‌ای است.