شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی تأثیرگذار بر آینده فرهنگ سیاسی در ایران: طراحی مدل مفهومی فرهنگ سیاسی مطلوب

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 پژوهشگر پسا دکتری علوم سیاسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/rahbord.2024.443852.1651
چکیده

هدف پژوهش حاضر ترسیم فرهنگ‌سیاسی مردم‌سالاری دینی به مثابه فرهنگ سیاسی مطلوب از منظر رهبران جمهوری اسلامی (با در نظر گرفتن مفروظه مسلمان و مؤمن بودن مردم ایران و پذیرش حاکمیت احکام الهی توسط مردم برای ترتیبات اجتماعی و امور حکمرانی در کشور) و ارائه مدلی مفهومی جهت تحقق آن و برون‌رفت از فرهنگ‌های سیاسی متعارض مبتلابه در جامعه ایران می‌باشیم.بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش حاضر چنین طرح می‌گردد که چگونه می‌توان در قالب مدل مفهومی، فرآیند تحقّق فرهنگ‌سیاسی مردم‌سالاری دینی را در جامعه ایران عملیاتی نمود؟ جهت دست‌یابی به پاسخ پژوهش از روش پس‌نگری معطوف به آینده و روش ترکیبی کمی و کیفی بهره‌مند شده‌ایم. همچنین با اتّخاذ روش دلفی‌فازی و همچنین روش تحلیل ساختاری متّکی به جداول ماتریس روابط متقابل و با بهره‌گیری از نرم‌افزار میک‌مک، مهم‌ترین و کلیدی‌ترین پیشران‌ها و عدم قطعیت‌های اثرگذار بر آینده فرهنگ‌سیاسی در ایران مورد شناسایی قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فرهنگ سیاسی مردم سالاری دینی در نتیجه ادغام پیشران‌های اسطوره‌سازی، عدالت‌خواهی، فرهنگ عاشورایی و مهدویت، پیوند دین و سیاست و استقلال‌خواهی با سه ابزار استقلال، آزادی و دموکراسی امکان دستیابی به فرهنگ سیاسی مردم‌سالاری دینی را فراهم می‌نماید. همچنین تعیین فرهنگ سیاسی مردم‌سالاری دینی به مثابه چشم‌انداز مطلوب و طرح مدل مفهومی در قالب گفتمان رهبران جمهوری اسلامی از جمله دلایل بدیع و نوآور بودن اثر حاضر می‌باشد.