تبیین چهارچوب نظری قدرت در منظومه فقهی اسلام با تأکید بر اندیشه امام خمینی(ره)
نویسندگان
1 استادیارعلوم سیاسی، گروه آموزشی الهیات، حقوق و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گلستان(گرگان)، گرگان، ایران
doi
10.22034/rahbord.2024.419793.1604چکیده
حل معمای پیچیده قدرت در راستای ساخت تمدن نوین اسلامی و تغییر در گفتمانهای انحرافی رایج در دنیا، نیازمند شناخت صحیح و جامع از قدرت، در مبانی دینی و منطبق با شئون حقیقی انسانی و نهایتاً دستیابی به یک چهارچوب نظری مستحکم است. به همین خاطر، بهرهمندی از دکترین فقهی امام خمینی(ره) و تفسیر او از حدیث «العلم ثلاث»، مبنی بر نسبت معنادار مراتب سهگانه انسان و عرصههای سهگانه فقه و سه ساحت اصلی علوم حیاتی و لزوم تطابق اینها با یکدیگر و اثرگذاریهای چندوجهی این سهگانهها بر یکدیگر، اساس حرکت این پژوهش را بنیان نهاد و «چهارچوب نظری فقهی» را، بهعنوان یک مدل فراگیر، شکل داد. با پیوند قدرت با این چهارچوب، مفهومی به نام «قدرت فقهی» معرفی شد که بر این اساس، به ترسیم «صورتبندی قدرت فقهی» مبادرت شد. با تبیین معانی عرصههای قدرت فقهی، موضوعشناسی هر یک، تعیین رسالت و مأموریتهای آنها، غایتشناسی کارکرد هرکدام در ساحتهای فردی و اجتماعی و نهایتاً تبیین آثار ششوجهی متقابل عرصههای قدرت فقهی، چه در جهت تقویت و چه در جهت ضعف، تصویر نوینی از منظومه معنایی، مراتب، مأموریتها، اهداف، مصادیق و آثار قدرت به نام «چهارچوب نظری قدرت فقهی» برای انسانسازی و تمدنسازی ترسیم گردید. این مقاله با روش توصیفی – تحلیلی و مراجعه به اسناد کتابخانهای انجام شده است.